KO - ws. programu "Aktywny rodzic" - pytanie z dnia 3 kwietnia 2025 roku.

Stenogram

10. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Katarzyna Matusik-Lipiec:

    Panie Marszałku! Pani Minister! Wysoka Izbo! Program ˝Aktywny rodzic˝ to jeden z najważniejszych projektów prorodzinnych rządu, który realnie wpłynął na poprawę dostępności i jakości opieki nad najmłodszymi dziećmi w Polsce. Od jego wdrożenia liczba miejsc w żłobkach wzrosła z 226 tys. do 240 tys., a miejsc całkowicie bezpłatnych - z 22 tys. aż do 150 tys. To ogromna zmiana dla rodziców, którzy wcześniej często musieli rezygnować z pracy zawodowej z powodu braku dostępnych placówek lub wysokich kosztów opieki nad dziećmi. Teraz średnia miesięczna kwota, jaką rodziny muszą przeznaczyć na instytucjonalną opiekę nad dziećmi do lat 3, spadła z 1000 zł do zaledwie 98,30 zł - chodzi tu oczywiście o średnią - co czyni tę opiekę dostępną bardziej niż kiedykolwiek wcześniej. Dzięki tym zmianom rodzice mogą swobodniej podejmować decyzje zawodowe, a dzieci zyskują dostęp do profesjonalnej opieki i edukacji od najwcześniejszych lat. To także ogromny krok w kierunku wyrównania szans w różnych regionach kraju i poprawy wskaźników aktywności zawodowej kobiet.

    W związku z sukcesem programu proszę o odpowiedź na następujące pytania. W jakim stopniu program ˝Aktywny rodzic˝ zrealizował swoje założenia i jakie dalsze kroki planuje rząd, by kontynuować jego sukces? Jak wygląda rozkład środków z programu w poszczególnych województwach? Czy udało się dzięki niemu zmniejszyć liczbę tzw. białych plam, czyli miejsc, gdzie dostępność żłobków do tej pory była znikoma? Jak Polska po wprowadzeniu tego programu wypada na tle innych państw Unii Europejskiej pod względem dostępności i kosztów opieki nad najmłodszymi dziećmi? Dziękuję bardzo.

10. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Aleksandra Gajewska:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Program ˝Aktywny rodzic˝ został uruchomiony, bo przez lata brakowało konkretnych, skutecznych, dostępnych rozwiązań dla rodzin z najmłodszymi dziećmi. Między końcem urlopu rodzicielskiego a momentem, gdy dziecko trafia do przedszkola, rodzice, najczęściej matki, stali przed dylematem, jak pogodzić życie rodzinne z życiem zawodowym.

    (Poseł Joanna Borowiak: Ha, ha, ha!)

    Rozumiem, że panią posłankę to bawi, ale rodzice stali przed realnym dylematem. Dlaczego?

    (Poseł Joanna Borowiak: ˝Rodzina 500+˝, 800+, świadczenia wspierające. Co to za banialuki?)

    Bo nie stworzyliście państwo systemu, który wspierałby rodziców w tym kluczowym momencie. Były puste hasła o obronie rodziny, o wspieraniu matek, ale nie było decyzji, nie było działań i nie było konsekwencji.

    (Poseł Joanna Borowiak: Budzimy się, pani minister.)

    Program ˝Aktywny rodzic˝ odpowiada dokładnie na ten brak. Od października zeszłego roku ze wsparcia skorzystało ponad 0,5 mln dzieci, a łączna kwota wypłat to 2,1 mld zł wsparcia tylko w pierwszych 5 miesiącach trwania tego programu. Ale ˝Aktywny rodzic˝ to coś znacznie więcej niż wypłata świadczeń. To przede wszystkim inwestycja w rozwój instytucji opieki nad dziećmi, szczególnie tam, gdzie ich brakowało. Kiedy przychodziliśmy do rządu, tych miejsc na mapie Polski było 1105. 1105 gmin, gdzie nie było dostępu do żadnej usługi wczesnodziecięcej - ani prywatnej, ani publicznej.

    Mówimy o realnym problemie. Mówimy o zwiększaniu dostępu do opieki wczesnodziecięcej. A to jest dopiero początek, bo w planach mamy dalsze zwiększanie liczby placówek, zwiększanie liczby miejsc tam, gdzie te placówki już istnieją, i wprowadzamy tak bardzo potrzebny standard jakości opieki, który nie będzie uzależniony od kodu pocztowego. Będzie taki sam, jednolity, zarówno w dużych miastach, jak i w małych gminach, tak by zagwarantować bezpieczeństwo i poczucie stabilizacji rodzicom, a przede wszystkim rozwój ich dzieciom.

    Jeśli chodzi o rozłożenie tych środków w poszczególnych gminach i wpływ na likwidację białych plam, to mogę powiedzieć krótko: tak, ten program wpłynął znacząco na poprawę sytuacji. W zaledwie kilkanaście miesięcy zmniejszyliśmy liczbę gmin bez żadnego miejsca opieki dla dzieci w wieku do lat 3 aż o 198. Przypomnę dla porównania, że w roku 2023 zrobili to państwo tylko w czterech gminach. Liczby same się bronią. To nie są puste zapowiedzi z konferencji prasowych. To jest zmiana, którą rodzice czują w konkretnych gminach, w małych miejscowościach, często tam, gdzie nie mogli zdecydować o tym, by wrócić do pracy, bo takich usług po prostu dostępnych nie było. Ten trend będzie kontynuowany, bo program ˝Aktywny rodzic˝ to jest element naszego kompleksowego podejścia, uzupełnienie programu ˝Aktywny maluch˝. Za sprawą ˝Aktywnego malucha˝ i ˝Aktywnego dziennego opiekuna w gminie˝ tworzymy nowe miejsca w żłobkach, za sprawą ˝Aktywnego rodzica˝ utrzymujemy te miejsca i budujemy system wsparcia, który nie kończy się na granicach dużych miast.

    Największe środki trafiły do województw: mazowieckiego, to jest 368 mln zł, śląskiego - 225 mln zł, małopolskiego - 221 mln zł. Szanowni państwo, to są liczby, ale każde miejsce, w którym powstaje żłobek, to jest konkretna historia. Tam jest konkretna mama, która wraca do pracy. Tam jest konkretne dziecko, które ma szansę uczyć się i rozwijać w gronie rówieśników. To jest państwo, które wreszcie działa tak, jak powinno, i wspiera rodziny. Zamiast udawać, że problem nie istnieje, rozwiązujemy go. Zamiast organizować kampanię wyborczą za pieniądze podatnika na piknikach 800+, tworzymy narzędzia, które zmieniają codzienność funkcjonowania rodzin. Ten rząd buduje politykę społeczną nie z perspektywy centrali partii...

    (Poseł Elżbieta Witek: Jak się pani nie wstydzi...)

    (Poseł Joanna Borowiak: Boże, jakie slogany.)

    ...tylko z perspektywy młodej matki z powiatu tatrzańskiego, ojca, który jest z Błędowa, czy samotnego rodzica z Mińska Mazowieckiego. I dlatego ten program działa.

    W odniesieniu do porównania z Unią Europejską, z innymi państwami w Unii Europejskiej muszę przyznać, że program ˝Aktywny rodzic˝ pozwolił przejść do czołówki państw Unii Europejskiej, jeśli chodzi o dostępność i niskie koszty opieki nad najmłodszymi dziećmi. Jeszcze kilka lat temu nie mieściliśmy się w europejskiej średniej, teraz wchodzimy do grupy liderów. Dzięki wprowadzeniu tego programu średnie opłaty rodziców w powiatach z prawie tysiąca złotych zmniejszyły się do 97 zł, bo dane z kolejnego miesiąca pokazują, że te opłaty jeszcze się obniżyły. To pozycjonuje nas w grupie najbardziej dostępnych systemów w Europie, obok Estonii, Finlandii, Szwecji, tylko że u nas koszty życia są niższe. Co więcej, Polska dołącza do wąskiej grupy sześciu państw Unii Europejskiej, w których dostęp do co najmniej 20 godzin opieki nad dzieckiem tygodniowo nie wiąże się z żadnymi opłatami. Tego nie załatwia się deklaracjami. To jest efekt planu, współpracy z samorządowcami, NGOsami i konsekwencji, której zabrakło w ostatnich latach rządów poprzedników. (Dzwonek)

    (Poseł Zbigniew Hoffmann: Z Sokiem z Buraka jeszcze.)

    Szanowni Państwo! Poziom użłobkowienia w Unii Europejskiej jest dla nas poziomem, którego jeszcze nie udało się osiągnąć, natomiast on wynosi już 41%. To oznacza, że doprowadzamy do jego skokowego wzrostu. W 2030 r. osiągniemy poziom 45%. Tak, to wymaga inwestycji, tak, to wymaga konsekwencji, pracy i tak, to kosztuje...

    Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:

    Dziękuję.

    Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Aleksandra Gajewska:

    ...ale wolność wyboru rodziców i inwestycja w rodzinę to jest to, na co zdecydował się rząd Donalda Tuska. Przywracamy wolność wyboru rodzicom, inwestujemy w rozwój dzieci. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)

10. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Joanna Frydrych:

    Bardzo dziękuję.

    Panie Marszałku! Pani Ministro! Wysoka Izbo! W tym obszarze warto również wspomnieć o drugim ważnym projekcie, jakim jest program ˝Aktywne place zabaw˝, który uzupełnia korzyści płynące z rozwoju dostępności żłobków i w ramach którego 700 placów zabaw przy żłobkach przejdzie modernizację. To jest bardzo istotne wsparcie dla rozwoju dzieci, które dzięki nowoczesnym i bezpiecznym przestrzeniom będą mogły jeszcze lepiej się rozwijać i spędzać czas na świeżym powietrzu.

    W związku z tym proszę o odpowiedź na pytanie, czy planowane jest rozszerzenie programu, tak aby poza modernizacją istniejących placów zabaw można było też pozyskać środki na budowę nowych przestrzeni dla dzieci tam, gdzie ich dotąd brakuje. Bardzo dziękuję.

10. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Aleksandra Gajewska:

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ja będę po raz kolejny powtarzać, że inwestycje, które kształtują przyszłość najmłodszych, są dla nas najważniejsze. Dlatego uzupełniająco do ˝Aktywnego rodzica˝, uzupełniająco do ˝Aktywnego malucha˝ i ˝Aktywnego dziennego opiekuna w gminach˝ realizujemy program ˝Aktywne place zabaw˝, bo chcemy, żeby rozwój dzieci był priorytetem, chcemy zwiększać świadomość, ale też tworzyć ku temu warunki. Kiedy byliśmy w terenie, rozmawialiśmy z przedstawicielami samorządu terytorialnego, jasno wskazano nam, że ten obszar do tej pory był niedoinwestowany, a to dla rozwoju dzieci jest niezwykle ważne, żeby mogły one przebywać na zewnątrz, żeby mogły obserwować, jak zmieniają się pory roku, żeby mogły się uczyć, eksplorować, żeby mogły regulować się emocjonalnie.

    (Poseł Joanna Borowiak: Wiosna, lato, jesień, zima, to się nie zmienia.)

    Tak, to, że dzieci w wieku do lat 3 uczą się, że jest wiosna, lato, jesień, zima, jest dla ich rozwoju kluczowe. Rozumiem, że brakuje pani wiedzy w tym zakresie. Chętnie przyjmę panią w swoim gabinecie, żeby to pani przedstawić.

    (Poseł Joanna Borowiak: O Jezu, nie.)

    Do poprawy dobrostanu psychicznego właśnie potrzeba aktywności na zewnątrz. To też jest potencjał do kształtowania zachowań prospołecznych. Dlatego zdecydowaliśmy się na ogłoszenie tego programu. Liczba wniosków, które spłynęły, przekroczyła nasze założenia. Założyliśmy pewne środki w ramach tego programu, a po spłynięciu wniosków zdecydowaliśmy, żeby go trzykrotnie zwiększyć. W rzeczywistości powstanie 696 zmodernizowanych placów zabaw za prawie 175 mln zł. W ten sposób poprawiamy warunki codziennego funkcjonowania dzieci.

    Państwa to śmieszy, a nam pokazuje jasną potrzebę, gdzie były niedoinwestowane obszary, gdzie samorządy potrzebowały partnerstwa rządu, gdzie potrzebowały poważnego traktowania, gdzie potrzebowały środków, żeby wesprzeć najmłodszych, inwestując w ich przyszłość. I tak: planujemy rozszerzenie tego programu, planujemy, żeby w przyszłym roku był on przedłużony i ponownie ogłoszony. Natomiast teraz razem z Ministerstwem Rozwoju i Technologii prowadzimy prace nad opracowaniem wspólnych rozwiązań prawnych, żeby unormować zasady tworzenia placów zabaw przy instytucjach opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, bo tego państwo również nie uregulowali podczas ostatnich lat swoich rządów. Chcemy, żeby każde dziecko niezależnie od miejsca zamieszkania miało dostęp do rozwojowej opieki wczesnodziecięcej. Chcemy, żeby każda gmina miała realne narzędzia, żeby taką przestrzeń stworzyć. I na każdym spotkaniu mówimy, że mają w nas, w rządzie Donalda Tuska, partnera w inwestycjach w przyszłość (Dzwonek) najmłodszych dzieci. Dziękuję. (Oklaski)