KO - ws. Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych - pytanie z dnia 23 stycznia 2025 roku.

Stenogram

8. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Iwona Małgorzata Krawczyk:

    Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W ramach ustawy o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych w grudniu 2024 r. ogłoszono nabór wniosków o objęcie w 2025 r. dopłatą przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej. W wyniku naboru rozdysponowano z podziałem na województwa ponad 900 mln zł. W województwie dolnośląskim była to kwota niewystarczająca i nie uwzględniła potrzeb wielu organizatorów, którzy wyłącznie z braku środków nie otrzymali dofinansowania. Do takich należał m.in. powiat kamiennogórski, który wnioskował o dofinansowanie pięciu linii komunikacyjnych na kwotę prawie 1700 tys. zł i niestety na skutek niewystarczającej puli środków wniosek nie został wybrany do dofinansowania z głównej puli środków. Nowością w funkcjonowaniu funduszu jest 5-procentowa rezerwa, która umożliwiła uruchomienie środków, które pozwoliły objąć dopłatą te wnioski, które wcześniej nie zostały nią objęte.

    Szanowny Panie Ministrze! W związku z powyższym bardzo proszę o odpowiedzi na pytania: Czy w ramach grudniowego naboru wniosków na środki z Funduszu rozwoju przewozów autobusowych rozdysponowano całą kwotę przeznaczoną na ten cel na rok 2025 wraz z rezerwą? Dwa: Czy wszystkie województwa wykorzystały przeznaczoną na ten cel pulę środków? Jeśli nie, to czy istnieje możliwość przesunięcia środków pomiędzy województwami? Trzy: Co z podmiotami, które wnioskowały o dofinansowanie realizacji zadań w zakresie przewozów autobusowych i go nie otrzymały? Czy i kiedy zostanie ogłoszony dodatkowy nabór wniosków w ramach tego funduszu? Cztery: Czy przewidywane są inne formy wsparcia, które umożliwiłyby organizatorom poprawę sytuacji transportowej w obszarze ich oddziaływania? Dziękuję bardzo.

8. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Stanisław Bukowiec:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Celem Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej jest zapewnienie dostępności autobusowego publicznego transportu zbiorowego na terenach, gdzie dotychczas nie było to możliwe z uwagi na niewystarczający poziom środków finansowych jednostek samorządu terytorialnego. Dotyczy to przede wszystkim obszarów oddalonych od dużych aglomeracji miejskich.

    Nabór wniosków na 2025 r. będący przedmiotem dzisiejszej dyskusji został przeprowadzony przez wojewodów w dniach 3-9 grudnia 2024 r. Minister infrastruktury zwrócił się do poszczególnych wojewodów, aby w terminie do 23 grudnia ub.r. rozpatrzyli złożone przez organizatorów publicznego transportu zbiorowego wnioski o objęcie dopłatą i ogłosili wyniki naborów.

    Uprzedzając państwa pytanie, dlaczego nabór wniosków na 2025 r. odbył się tak późno, należy wyjaśnić, że organizatorzy publicznego transportu zbiorowego sygnalizowali, że dobrym ruchem byłoby wprowadzenie wieloletnich umów o dopłaty z funduszu. Aby wdrożyć tę zmianę, konieczne było przeprowadzenie całego procesu legislacyjnego, który zakończył się wydaniem rozporządzenia Rady Ministrów, które weszło w życie 20 listopada 2024 r. To sprawiło, że nabór wniosków na 2025 r. został ogłoszony w grudniu poprzedniego roku.

    Po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów, a przed przekazaniem wojewodom środków z funduszu na 2025 r. konieczne było jeszcze zebranie od wojewodów informacji o środkach zaangażowanych na 2025 r. w ramach umów wieloletnich. Dane te były niezbędne do dokonania podziału środków funduszu na 2025 r. Po pozyskaniu przez ministerstwo informacji o środkach zaangażowanych w ramach umów wieloletnich pisma informujące wojewodów o kwocie środków przyznanych dla 16 województw na 2025 r. zostały przesłane w dniu 28 listopada 2024. r. Warto podkreślić, że samorządy od lat korzystają z funduszu autobusowego, mają zatem wiedzę o procedurze naboru oraz potrafią przygotować wymagane dokumenty, gdyż procedury od wielu lat są podobne.

    Po przeprowadzeniu przez wojewodów naboru wniosków na 2025 r. okazało się, że w przypadku 10 województw: dolnośląskiego, łódzkiego, małopolskiego, mazowieckiego, opolskiego, podkarpackiego, śląskiego, świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego przyznana kwota jest niewystarczająca do objęcia dopłatą wszystkich wniosków organizatorów. W związku z tym dysponent funduszu rozdysponował rezerwę w wysokości 5% - była to kwota 53,5 mln zł - przewidzianą na dofinansowanie zadań własnych organizatorów dotyczących zapewnienia funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego. Środki z rezerwy otrzymały, według kolejności wpływu poprawnie złożonych wniosków, województwa: dolnośląskie, podkarpackie, świętokrzyskie i w części warmińsko-mazurskie.

    Z danych będących w posiadaniu ministerstwa wynikało, że środki rezerwy, wraz z analizą zaangażowania, nie pozwolą objąć dopłatą wszystkich wniosków prawidłowo złożonych przez organizatorów. Po prostu w przypadku naboru na 2025 r. mieliśmy rekordową ilość wniosków na rekordową kwotę, przekraczającą założony budżet - budżet, przypominam, w wysokości 1 mld zł. W związku z tym Ministerstwo Infrastruktury podjęło pilne i skuteczne działania w celu zwiększenia budżetu funduszu autobusowego. Z inicjatywy ministra infrastruktury 9 stycznia br. budżet na dofinansowanie linii autobusowych zwiększył się o dodatkowe 70 mln zł. Minister finansów wyraził zgodę na zmianę planu finansowego funduszu, a Komisja Finansów Publicznych w dniu 8 stycznia wydała pozytywną opinię. 9 stycznia minister infrastruktury podpisał zmianę planu finansowego funduszu. Dysponent funduszu, czyli ministerstwo, dokonał podziału dodatkowych 70 mln na wszystkie województwa. Informacje o dodatkowej kwocie środków przyznanych dla województw zostały przekazane przez dysponenta funduszu w dniu 16 stycznia 2025 r. W celu pokrycia pełnego zapotrzebowania na środki zgłaszanego ze strony organizatorów publicznego transportu jeszcze tego samego dnia dysponent wystąpił do wojewodów z wnioskiem o przeprowadzenie analizy zaangażowania środków. Po tej analizie środki wraz z rozdysponowanymi już wcześniej do województw środkami rezerwy oraz środkami z podziału 70 mln pozwoliły na pokrycie pełnego zapotrzebowania zgłoszonego przez organizatorów publicznego transportu.

    Warto wskazać, że kwota dofinansowania z funduszu linii uruchamianych przez samorządy wynosi o 210 mln zł więcej, niż wydatkowano w roku poprzednim. W ubiegłym roku na wsparcie linii wypłacono w sumie 860 mln zł, w tym roku zabezpieczono 1070 mln zł.

    Działania ministra infrastruktury w zakresie zmiany planu finansowego funduszu o dodatkowe 70 mln pozwoliły na konsekwentną walkę z wykluczeniem komunikacyjnym w sposób niezróżnicowany na terenie całego kraju i zapewniły dofinansowanie dla kilkudziesięciu powiatów oraz czterech samorządów województw, dla których początkowo nie wystarczyło środków.

    Chciałbym wskazać, że już po wszystkich przesunięciach środków funduszu pozwalających na zaspokojenie zapotrzebowania organizatorów na środki funduszu najwięcej środków otrzyma województwo mazowieckie, to kwota ponad 163 mln zł, województwo śląskie, to kwota ponad 96 mln zł, i małopolskie - 90 mln zł. Najmniej zaś, ale zgodnie z zapotrzebowaniem województw, otrzyma województwo podlaskie, to kwota 22 mln zł, i lubuskie - ponad 25 mln zł. Chciałbym jeszcze raz podkreślić, że wszystkie samorządy, które złożyły prawidłowe wnioski, otrzymają środki z funduszu autobusowego. Odpowiednie informacje o przydziale dodatkowych środków zostały już przekazane wojewodom. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

8. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Łukasz Horbatowski:

    Bardzo dziękuję.

    Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Chciałbym wyrazić uznanie dla działań rządu w zakresie wsparcia publicznego transportu zbiorowego. Doceniamy zwiększenie środków przeznaczonych na ten cel w budżecie na 2025 r. To potwierdza rosnące znaczenie walki z wykluczeniem komunikacyjnym. Zainteresowanie samorządów i organizatorów publicznego transportu zbiorowego funduszem stale rośnie, o czym świadczą zarówno dane dotyczące liczby objętych dopłatą linii komunikacyjnych, jak i środki wykorzystane w poszczególnych latach. Pomimo wzrostu dofinansowania w wielu regionach, zwłaszcza na obszarach wiejskich, wciąż brakuje regularnych połączeń umożliwiających mieszkańcom codzienny dojazd do miast powiatowych, do pracy, szkół czy placówek zdrowotnych.

    W związku z tym zwracam się, panie ministrze, z następującymi pytaniami. Czy Ministerstwo Infrastruktury rozważa dalsze zwiększenie budżetu Funduszu rozwoju przewozów autobusowych oraz uproszczenie procedur aplikacyjnych, aby jeszcze skuteczniej wspierać rozwój połączeń autobusowych? Drugie pytanie. Od kilku lat w programie nie zmienia się wysokość dopłaty do jednego kilometra, a minimalne wynagrodzenie stale rośnie. Czy ministerstwo planuje wziąć to pod uwagę w kolejnym naborze? Trzecie pytanie: Czy resort rozważa możliwość wprowadzenia dodatkowych mechanizmów wsparcia dla tych samorządów, które zmagają się z problemem braku przewoźników chętnych do obsługi nierentownych linii, np. przez dopłaty do organizacji nowych połączeń w pierwszym okresie ich funkcjonowania? Dziękuję bardzo.

8. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Stanisław Bukowiec:

    Szanowna Pani Marszałek! Szanowni Państwo! Panie Pośle! Zauważamy zwiększające się zapotrzebowanie na kursy. Ma to związek nawet z tym, że ten nabór, tak jak wspomniałem, na 2025 r. był rekordowy, jeśli chodzi o kwotę zgłoszoną przez organizatorów publicznego transportu. W tej chwili trwają prace powołanego przez ministra infrastruktury zespołu eksperckiego, który ma na celu przygotować reformę systemu Funduszu rozwoju przewozów autobusowych. Chcemy, dostrzegając różne problemy organizacyjne związane z walką z wykluczeniem, przygotować takie rozwiązania, aby ten system był bardziej skuteczny, bardziej efektywny. Chcemy też przesunąć koordynację organizacji publicznego transportu na szczebel województw. W tym przypadku będziemy rozmawiać z marszałkami województw, aby oni stali się takimi koordynatorami odnośnie do realizacji tego planu na podstawie planów transportowych województw, które powinny być przygotowane. Problemy z różnymi formularzami aplikacyjnymi są zgłaszane przez poszczególne samorządy i organizatorów transportu. W tym przypadku również będziemy chcieli zunifikować te formularze. Poprosimy wojewodów, aby to był formularz jasny, czytelny, nie tak skomplikowany, bo rzeczywiście różnice istnieją. W tej zapowiadanej reformie chcemy m.in. uwzględnić komponent kolejowy, który jest komponentem stale rosnącym, jeśli chodzi o rynek przewozowy w Polsce, by był w tym systemie również uwzględniony.

    Tak że pracujemy, panie pośle, nad tymi rozwiązaniami. W ciągu najbliższych tygodni - myślę, że jeszcze w I kwartale - przedstawimy założenia tej nowej ustawy, zmiany ustawy o funduszu przewozów autobusowych. (Oklaski)

    (Poseł Łukasz Horbatowski: Bardzo dziękujemy.)