KO - pytanie ws. opłat za wstęp do parków narodowych z dnia 23 stycznia 2025 roku.

Stenogram

8. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Iwona Małgorzata Krawczyk:

    Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Temat ma dość długą historię i niestety od 2013 r. nie udało się go zakończyć. Dotyczy podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego: GOPR-u i TOPR-u. W ciągu ostatnich 5 dni doszło do ośmiu wypadków. Upadek z wysokości - GOPR-owcy ratują zdrowie i życie.

    A co mamy? Z mocy ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich na rzecz podmiotów uprawnionych do ratownictwa przekazywane jest 15% opłat pobieranych za wstęp do parków narodowych. To w teorii, a w praktyce wygląda to tak, że ustawa o ochronie przyrody określa dwie formy poboru opłat: za wstęp do parku narodowego oraz za udostępnianie parku narodowego lub niektórych jego obszarów. To powoduje, moi państwo, że mamy do czynienia z jaskrawymi przykładami braku przekazywania rzeczowych środków np. na Park Narodowy Gór Stołowych, Pieniński Park Narodowy, gdzie pobierane są opłaty za udostępnianie trasy turystycznej, a nie za wstęp.

    W związku z tym, panie ministrze, moje pytania: Czy ministerstwo ma wiedzę, że podmioty takie jak GOPR i TOPR otrzymują środki finansowe jedynie z opłat pobieranych za wstęp do parków narodowych, a w przypadku pobierania przez parki opłat za udostępnianie już tych środków nie otrzymują, ponieważ jest brak podstawy prawnej? I pytanie drugie: Czy ministerstwo nadzoruje prace legislacyjne zmierzające do wyeliminowania tej właśnie niezamierzonej, jak wynika z analizy uzasadnień do zmian ustawodawczych, luki prawnej, skutkującej brakiem podstawy (Dzwonek) do przekazywania na rzecz podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa 15% opłaty od udostępnienia? Dziękuję bardzo. (Oklaski)

8. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Mikołaj Dorożała:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za to pytanie. Szanowni państwo, zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich opłaty za wstęp do parku narodowego lub niektóre jego obszary, o których mowa w art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, przekazuje się w wysokości 15% wpływów pomniejszonych o należny podatek od towarów i usług. Te wpłaty za każdy kwartał podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa górskiego na obszarze, na którym znajduje się określony park narodowy, są przeznaczane na dofinansowanie zadań w zakresie ratownictwa górskiego. Jeśli chodzi o parki narodowe, to za wstęp pobiera się opłaty określone w rozporządzeniu ministra środowiska w sprawie parków narodowych lub niektórych ich obszarów. Stosownie do przepisów tego rozporządzenia w Pienińskim Parku Narodowym czy w Parku Narodowym Gór Stołowych, o których była mowa, te opłaty nie są pobierane, stąd parki te nie przekazują środków finansowych z tego tytułu organizacjom ratownictwa górskiego. Należy jednak wskazać, że mimo nieprzekazywania środków finansowych przez niektóre parki narodowe, wszystkie parki narodowe, również te przekazujące środki na rzecz organizacji ratowniczych, wspomagają je w inny sposób, np. zapewniając ratownikom miejsca do dyżurowania, miejsca noclegowe lub pomieszczenia do przechowywania sprzętu ratowniczego.

    Obecnie w Ministerstwie Klimatu i Środowiska prowadzone są prace związane z opracowaniem projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody. Zagadnienie dotyczące przekazywania przez parki narodowe środków na rzecz organizacji ratownictwa górskiego jest jednym z przedmiotów analiz w trakcie tych prac. Zagadnienie to będzie oczywiście konsultowane zarówno z parkami narodowymi, jak i organizacjami ratownictwa górskiego, tak by przygotować odpowiednie, dobre rozwiązania pozwalające na właściwe finansowanie parków narodowych oraz zapewnienie bezpieczeństwa na tych obszarach.

    Bardzo dziękuję za to pytanie, ono jest niezwykle ważne także w wielu innych aspektach wykraczających poza kompetencje resortu klimatu i środowiska w kontekście wsparcia organizacji - czy to Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, czy TOPR. Te tematy wielokrotnie wracają w dyskusji publicznej, są różne propozycje zmian systemowych, patrzymy, jak to wygląda w innych krajach. Chodzi o to, aby efektywnie wspierać te organizacje, ale również nie narażać na straty Skarbu Państwa w przypadku sytuacji, gdy jawną winę ponoszą osoby, które znajdują się w górach i w sposób nieodpowiedzialny przez nie się przemieszczają. To wymaga pewnie szerszej dyskusji, natomiast my na tym etapie na pewno będziemy na ten temat dyskutować w ramach prac, o których wspomniałem. Temat wydaje się ważny, istotny. Sam jestem turystą górskim, często bywam w górach i z wielkim szacunkiem odnoszę się do pracy zarówno ratowników TOPR, jak i GOPR. Bardzo dziękuję.

8. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Alicja Chybicka:

    Dziękuję, pani marszałek.

    Panie Ministrze! Pytanie mam następujące. Jest absolutnie jasne, że ratowanie życia ludzkiego w górach, czyli udzielenie pomocy medycznej, a następnie transport tego chorego w warunkach bardzo trudnych wymaga dobrego sprzętu. Czy ratownicy ten sprzęt mają? Kto go finansuje? Czego brakuje? A muszą mieć ratraki, skutery śnieżne, wszędołazy, czyli quady, samochody terenowe, śmigłowce. I wreszcie każdy z tych ratowników musi mieć nie tylko wiedzę medyczną, ale także posiadać umiejętności górskie. Mamy w tej chwili prezydencję w Unii Europejskiej, mamy możliwości dotyczące pozyskania środków. Jak to jest? Kto w tej chwili głównie finansuje? Czy Narodowy Fundusz Zdrowia? Może pan minister o te detale zapytać ministra zdrowia. Ratownictwo górskie powinno być dobrze opłacane, mieć zabezpieczone (Dzwonek) wszystkie potrzebne środki i to jest cel, który powinny postawić sobie Ministerstwo Klimatu i Środowiska razem z Ministerstwem Zdrowia. Dziękuję bardzo.

8. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Mikołaj Dorożała:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Absolutnie zgadzam się z tym, co powiedziała pani posłanka. Oczywiście to jest fundamentalna sprawa. Tak jak wspomniałem, w dużej części to wykracza poza kompetencje Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Na pewno część tej debaty może być przedmiotem dyskusji na którejś z komisji sejmowych, również z innymi resortami. My odpowiadamy za tę działkę, o której powiedziałem wcześniej, czyli np. te 15%, które trafia z niektórych parków narodowych, w których są pobierane opłaty za wstęp. One są przekazywane do ratownictwa górskiego. Mamy też mnóstwo przykładów, chociażby w Tatrzańskim Parku Narodowym czy w kilku innych parkach narodowych, zwłaszcza górskich, gdzie ta współpraca układa się bardzo dobrze. To jest pełne wsparcie w postaci chociażby dodatkowej infrastruktury. To są często ludzie, którzy znają się od wielu lat, współpracują ze sobą. Natomiast na pewno potrzebne są rozwiązania systemowe, o których pani poseł powiedziała, i istotne wsparcie jednostek, które są dumą polskich gór. Każdy z nas korzysta z tego, czujemy się bezpiecznie, będąc w górach i wiedząc, że tam jest dobrze wyposażona jednostka. Natomiast z punktu widzenia naszych możliwości stricte jako resortu klimatu i środowiska one są dosyć mocno ograniczone w tym obszarze, natomiast my w ramach tych prac, o których wspomniałem, jesteśmy otwarci na rozmowę, na dyskusję. Oczywiście musimy zachować pewien balans, patrząc na finanse parków narodowych. W miarę możliwości będziemy starać się to systemowo usprawniać, ale to wymaga, pani poseł, na pewno szerszego spojrzenia, zaangażowania innych resortów, tych, które stricte odpowiadają za tę tematykę. Myślę, że jeśli taka dyskusja będzie przed nami, to my jako resort klimatu i środowiska na pewno się w nią aktywnie włączymy. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

    Wicemarszałek Dorota Niedziela:

    Dziękuję, panie ministrze.

    Jeżeli mogę zadać jeszcze jedno pytanie... Pan minister powiedział o pracach, które się toczą nad ustawą o ochronie przyrody. Czy pan minister może podać jakiś przybliżony harmonogram tych prac?

    Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Mikołaj Dorożała:

    Na ten moment, pani marszałek, jeszcze nie mogę podać jakiegoś konkretnego harmonogramu, bo ten zakres jest bardzo rozległy, tzn. chodzi o ilość rzeczy, które są w ustawie o ochronie przyrody, ale myślę, że to są prace, które planujemy na ten rok. Myślę, że w ciągu najbliższych kilku miesięcy będziemy w stanie jakąś taką pierwszą, drugą transzę, kilka pewnie tych transz nowelizacji przedstawić. Jednym z punktów jest też ten punkt, o który pytały panie posłanki.

    (Głos z sali: 15% z udostępnienia.)

    Tak.