Posłanka Wanda Nowicka

Stenogram

10. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Daria Gosek-Popiołek:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przed nami olbrzymie wyzwanie dotyczące ochrony Puszczy Białowieskiej. Jesteśmy do tego zobowiązani, bo to przede wszystkim kwestia naszego patriotyzmu. To zobowiązanie wobec przyszłych pokoleń. Przypomnę, że to, że od 2018 r. do 2024 r. w Puszczy Białowieskiej nie prowadzono pozyskiwania drewna, spowodowane jest wyrokiem TSUE, a także zabezpieczeniem powództwa w sądzie cywilnym wygranym przez organizację pozarządową Pracownia na rzecz Wszystkich Istot. Wobec tego mamy chronioną puszczę tylko i wyłącznie dzięki uporowi, odwadze i pracy organizacji pozarządowych.

    Polska powinna przyjąć zintegrowany plan zarządzania obiektem UNESCO. To powinno było się wydarzyć 3 lata temu, ale wiemy, że się nie wydarzyło. Z raportu o stanie obiektu przekazanym w lutym tego roku komitetowi UNESCO wynika, że Polska nie wypełniła żadnego ze zobowiązań, które powinna była wypełnić.

    Panie Ministrze! Co z ustawą o Puszczy Białowieskiej? Kiedy zostanie przedstawiona propozycja zwiększenia powierzchni strefy trzeciej wyłączonej z gospodarki leśnej o fragmenty strefy czwartej, które spełniają kryteria takiego wyłączenia? Co z ograniczeniem gospodarki łowieckiej na terenie strefy trzeciej polegającym na zaprzestaniu polowań komercyjnych? Co z działaniami kompensacyjnymi związanymi z Drogą Narewkowską? Co z wprowadzeniem wygrodzeń jezdni dla małych ssaków, dobudową i przebudową istniejących przejść dla płazów i małych ssaków? Co z monitoringiem ruchu na drodze narewkowskiej? Część z tych rzeczy nie wymaga działań legislacyjnych. Dlaczego to się jeszcze nie wydarzyło?

    I na samym końcu powiem tak: Cała puszcza parkiem narodowym. To było nasze zobowiązanie, zobowiązanie bardzo wielu polityków, także Polski 2050, Lewicy, Platformy Obywatelskiej. Włączaliśmy się aktywnie w działania na rzecz Puszczy Białowieskiej. Protestowaliśmy wspólnie z obrońcami puszczy. Co z puszczą? Co z naszymi działaniami? Dziękuję. (Oklaski)

10. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Mikołaj Dorożała:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za ważne pytanie i wczorajszą dyskusję, którą zresztą prowadziliśmy też na posiedzeniu komisji ochrony środowiska, w sprawie Białowieży.

    Pozwólcie państwo, że zacznę od krótkiego cytatu: Las wyhodowany przez człowieka tak się ma do puszczy, jak krowa do żubra, jak kundel wiejski do wilka, jak Puszcza Notecka, Kampinoska i Niepołomicka do Puszczy Białowieskiej. Jak tombak do złota. Tak pisała prof. Simona Kossak - profesor nauk leśnych, osoba, która dedykowała swoje życie pracy, mieszkała tam, działała na co dzień. Poznała puszczę białowieską jak mało kto. Powstał nawet ostatnio film o jej osobie, o jej drodze. Myślę, że właśnie w sprawie puszczy białowieskiej miała do powiedzenia więcej niż ktokolwiek inny.

    Szanowni Państwo! Mówimy z uznaniem o pani prof. Simonie Kossak, cytuję też z uznaniem jej słowa, a jednocześnie zdaję sobie sprawę, że przez te wszystkie lata ciągle za mało robimy, żeby chronić to najcenniejsze dziedzictwo, jakim jest Puszcza Białowieska. Uzasadnienie wpisu na listę UNESCO w 1979 r., kryterium brzmi dokładnie tak: Puszcza Białowieska obejmuje siedliska naturalne najbardziej reprezentatywne i najważniejsze dla ochrony różnorodności biologicznej, włączając te, w których występują zagrożone gatunki o wyjątkowej uniwersalnej wartości z punktu widzenia nauki lub ochrony przyrody. To są wszystkie te elementy, które ma w sobie Puszcza Białowieska.

    Szanowni Państwo! Przejmując Ministerstwo Klimatu i Środowiska w grudniu 2023 r., odziedziczyliśmy konkretną, zastaną rzeczywistość, jeśli chodzi o prace dotyczące Puszczy Białowieskiej. O tych działaniach chętnie państwu powiem. Sam spędziłem w marcu ub.r. w Białowieży kilka dni wspólnie z przedstawicielami komisji UNESCO, którzy przyjechali po 5-letniej przerwie zobaczyć, jak wygląda sytuacja tam, na miejscu. To, co najważniejsze, szanowni państwo, to fakt, że zmieniły się okoliczności, zmieniła się sytuacja. Ten plan wcześniej, ta walka, która tam w ogóle trwała, to wszystko odbywało się w trochę innych okolicznościach. Dzisiaj z uwagi na sytuację na granicy - mówimy o zaporze, mówimy o perspektywie inwestycji w Tarczę Wschód - te wszystkie elementy związane z wojną hybrydową zmieniły zupełnie pole gry i wyzwania, przed którymi stoimy w kontekście ochrony najcenniejszego obiektu przyrodniczego, jaki mamy w Polsce. Ta wizyta była bardzo merytoryczna, bardzo dobra. Chciałem jeszcze raz podziękować Straży Granicznej, Ministerstwu Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwu Obrony Narodowej za merytoryczne wsparcie. Przedstawiciele komisji UNESCO mieli wstęp tam, gdzie chcieli, mogli zobaczyć to, co było dla nich istotne, po to, żeby przygotować najbardziej rzetelny, najlepszy dokument i wydać najlepsze możliwe rekomendacje. Z naszej strony najważniejszym zadaniem było to, żeby pokazać, jak wygląda rzeczywistość, pokazać, jak zmieniły się okoliczności, pokazać też ten kontekst geopolityczny, który jest niezwykle ważny, jak również plany i zadania, które dzisiaj musimy wdrożyć, bo zmieniła się sytuacja i musimy bardziej chronić Puszczę Białowieską.

    Pani poseł pytała o te zagrożenia. Musimy jasno dzisiaj powiedzieć, że widmo zagrożenia nad Puszczą Białowieską cały czas wisi. Zrobimy wszystko i robimy wszystko, żeby do tego nie doszło. Natomiast perspektywa roku 2027, następnej komisji... My dzisiaj tego nie wiemy, ale musimy zrobić wszystko, musimy wykonać całą tę pracę, o której mówiliśmy wczoraj na posiedzeniu komisji środowiska, żeby oddalić to zagrożenie dotyczące potencjalnego wpisania Puszczy Białowieskiej na listę obiektów zagrożonych na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Wyobraźcie to sobie państwo - to byłaby katastrofa dla całego naszego państwa, nieważne za jakiego rządu by się tak stało.

    Szanowni Państwo! Jeszcze niedawno mieliśmy protesty w Puszczy Białowieskiej, protesty, które stały się pewną podwaliną jakiegoś obywatelskiego DNA. To połączyło wielu ludzi. W zasadzie bez względu na wiek czy jakieś przekonania wszyscy bez różnicy chcieli chronić Puszczę Białowieską. Faktycznie, jeśli chodzi o decyzję Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącą zakazu eksploatacji gospodarczej Puszczy Białowieskiej od 2017 r., to widzimy, że ten aspekt, który też często był podnoszony jako kluczowy z uwagi na miejsca pracy itd., to nie jest rzecz, na którą powinniśmy patrzeć w kontekście jakiegoś przewrotu kopernikańskiego - to jest wręcz potrzeba. Tam nie ma problemu, szanowni państwo, po wyłączeniu tej gospodarki leśnej, od tylu lat. Gminy, z którymi współpracujemy, z którymi rozmawiamy, stawiają na turystykę. To jest strategia, która jest oczywista. One wiedzą, w jakim kierunku chcą iść. To ten rząd przygotował projekt, który wszedł, ustawę dotyczącą subwencji ekologicznej. Dzisiaj, wczoraj mówił o tym też starosta hajnowski, chodzi o 4 mln zł dodatkowo w przypadku tylko starostwa, ale też są tu gminy, powiaty, województwa. Wszystkie te regiony, które mają obszary, na terenie których chroni się przyrodę: czy parki narodowe, czy parki krajobrazowe, dzisiaj dostają dodatkowe pieniądze. (Oklaski)

    Pani poseł, odpowiadając na to pytanie, (Dzwonek) powiem, iż jest to oczywiste, że potrzeba ochrony Puszczy Białowieskiej jest i jest ona szczególna. W tej perspektywie, o której mówiliśmy wczoraj na posiedzeniu komisji środowiska, w tym timingu, w tym planie, jeśli chodzi o ten rok, do końca tego kwartału pokażemy ten projekt, jak on ma wyglądać. Później rozpoczną się konsultacje, oczywiście ten głos obywatelski będzie tu uwzględniony. Chcielibyśmy do końca tego roku zamknąć procedurę tworzenia zintegrowanego planu zarządzania Puszczą Białowieską, pierwszego w historii, który jest wymagany przez UNESCO. Jeśli chcemy utrzymać status UNESCO, jeśli chcemy zabezpieczyć Puszczę Białowieską dla przyszłych pokoleń, to po prostu musimy to zrobić.

    Szanowna pani marszałek, pozwoli pani, że jeszcze zakończę.

    Jeśli rozpocząłem cytatem, to chciałbym też zakończyć cytatem również z pani prof. Simony Kossak, która powiedziała kiedyś piękne zdanie: Sławna Puszcza Białowieska zajmuje tyle miejsca, co czubek igły na największym globusie. W tej mikrokropce leży jedyna na planecie odwieczna ostoja dla 500 ssaków niemal wymarłego gatunku. Sprawmy, aby Puszcza Białowieska zajęła trochę więcej niż czubek tej igły, o której pisała pani prof. Simona Kossak. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

10. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Anita Kucharska-Dziedzic:

    Pani Marszałkini! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Z całym szacunkiem i z pełną życzliwością nie pytałyśmy o Simonę Kossak i nie pytałyśmy także o pana wyjazdy do Puszczy Białowieskiej. Nie pytałyśmy o wojnę hybrydową i działania Ministerstwa Obrony Narodowej. Pytałyśmy o pana działania, więc powtórzę nasze pytania. Kiedy ustawa o Puszczy Białowieskiej? Bo minęło 1,5 roku. Kiedy propozycja zwiększenia powierzchni strefy trzeciej wyłączonej z gospodarki leśnej o fragmenty strefy czwartej, które spełniają kryteria takiego wyłączenia? Kiedy ograniczenia gospodarki łowieckiej na terenie strefy trzeciej, czyli kiedy koniec polowań komercyjnych, w tym na rysia? Kiedy działania kompensacyjne związane z drogą narewkowską, czyli wprowadzenie wygrodzeń jezdni dla małych ssaków, dobudową i przebudową istniejących przejść dla płazów i małych ssaków? Co z monitoringiem ruchu na drodze narewkowskiej? Dziękuję.

10. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Mikołaj Dorożała:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Nie da się opowiedzieć o Puszczy Białowieskiej, nie robiąc takiego wstępu. Żeby było jasne, jesteśmy po tej samej stronie i ten aspekt, te cytaty z Simony Kossak tak naprawdę są pewną treścią tych działań. Tak jak powiedziałem - wczoraj rozmawialiśmy o tym przez ponad 2 godziny na posiedzeniu komisji ochrony środowiska - w tym kwartale kończymy pracę nad planem zarządzania. Zostanie on przedstawiony opinii publicznej do konsultacji i będzie można wypowiedzieć się na temat tego planu. Mówiliśmy o tym dosyć uczciwie i nie owijając w bawełnę, że ten plan będzie szedł w kierunku proprzyrodniczym, zdecydowanie bardziej stawiającym na kwestie przyrodnicze. Dlatego powiedziałem o tych aspektach dotyczących wyzwań na granicy, bo to jest nowa okoliczność. Ten dokument, który dostaliśmy w grudniu 2023 r., w ogóle nie brał tego pod uwagę. Tam cały czas była dyskusja poprzedniego rządu, czy prowadzić tę gospodarkę leśną w Białowieży, czy nie prowadzić. My wiemy, że od 2017 r. tej gospodarki nie ma i puszcza trwa, puszcza się przebudowuje. Puszcza będzie sobie dobrze radzić bez tej ingerencji człowieka. Więc ten plan jest na finiszu. Też bym sobie życzył, żeby to wszystko szybciej działało, ale taka jest rzeczywistość. Finalizujemy ten plan. Ponad 400 osób dodatkowo jeszcze wzięło udział w konsultacjach. Kilkadziesiąt spotkań, konsultacji, dyskusji, analizowania.

    Proszę zwrócić uwagę, jaki jest opór polityczny tam, na miejscu. Niech się państwo tym zainteresują po tej drugiej stronie sali. Jakie tam są dyskusje, spotkania, jakie emocje, że teraz chcemy stamtąd ludzi eksmitować, bo chcemy chronić Puszczę Białowieską. To jest bardzo ważna praca. Ja też państwa proszę o wsparcie, wszystkich, bez względu na barwy polityczne. Jeśli w Puszczy Białowieskiej nie będziemy mogli się zgodzić co do jej ochrony, to nie wiem, na co my się możemy jeszcze zgodzić. Nie wiem, co może być jeszcze jakimś spoiwem dzisiejszej klasy politycznej w Polsce, jeśli nie będziemy się w stanie dogadać co do ochrony Puszczy Białowieskiej. Więc my taki dokument pokażemy. On odpowiada na główne pytania, wyzwania, wnioski, które przedstawiła nam komisja UNESCO, bo to jest dla nas kluczowe. Włączamy to też w ten aspekt dotyczący konsultacji z lokalnymi społecznościami. Włączamy też ten aspekt dotyczący obronności, zapory, Tarczy Wschód, bo to się pojawiło. Te rozmowy, które mamy, dyskusje chociażby z ministerstwem spraw wewnętrznych dotyczące konkretnych projektów tam, jak chociażby drogi, która ma powstać, nawierzchni, jaka ona powinna być z punktu widzenia przyrodniczych interesów, stosunków wodnych, to jest wszystko praca, której nie widać, która się gdzieś dzieje w kuluarach, w administracji, w gabinetach, w ministerstwach. Ale my nad tym pracujemy (Dzwonek) od miesięcy. Zapewniam panią, że jesteśmy po tej samej stronie, jeśli chodzi o obronę Puszczy Białowieskiej. Bardzo proszę o wsparcie, bo to w państwa rękach będzie to, czy będziemy w stanie w sposób efektywny chronić Puszczę Białowieską dla przyszłych pokoleń. Dziękuję bardzo. (Oklaski)