Poseł Michał Pyrzyk

Stenogram

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Mirosław Maliszewski:

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Rolnictwo to bardzo skomplikowana dziedzina gospodarki. Jest tak postrzegane nie tylko w Polsce, ale także w Unii Europejskiej. Dlatego jakiś czas temu powstała wspólna polityka rolna jako mechanizm oddziaływania na rolnictwo, na gospodarkę żywnościową, ale także na konsumentów. Wspólna polityka rolna z jednej strony ma zapewnić dochodowość tym, którzy wytwarzają żywność, a z drugiej strony ma zapewnić konsumentom dostęp do relatywnie taniej żywności, tak aby jej nigdy nie brakowało.

    Wspólna polityka rolna ma dwa zasadnicze filary. Pierwszy filar stanowią głównie dopłaty bezpośrednie, a często także mechanizmy interwencji rynkowej. Drugi filar to środki przeznaczane na inwestycje w gospodarstwach, w otoczeniu rolnictwa, w całym sektorze po to, aby on mógł się rozwijać, aby był konkurencyjny. Obecnie w ramach wspólnej polityki rolnej w Polsce funkcjonuje plan strategiczny. Jest ogół mechanizmów, które w ramach zarówno pierwszego, jak i drugiego filaru oddziałują na realizację przez państwo polityki rolnej. To jeden z niewielu mechanizmów, które polski rząd, a w innych krajach - rządy innych krajów, ma po to, aby oddziaływać na kształtowanie się sytuacji w rolnictwie.

    W związku z tym, że ta sprawa wywołuje wiele emocji - mówię tu o sprawie związanej z dopłatami z tytułu ekoschematów, ale także z innymi działaniami, które są zapisane w planie strategicznym - mam pytanie do pana ministra. Proszę, aby pan powiedział o stanie realizacji planu strategicznego w Polsce, o zasadniczych zmianach, które w tym planie strategicznym nastąpiły. Jaki jest postęp w wykorzystywaniu środków w poszczególnych działaniach? Ile pieniędzy do tej pory trafiło do polskiego rolnictwa? Bardzo bym prosił pana ministra, aby jeżeli starczy czasu, powiedział, jakie ewentualne zmiany w planie strategicznym są przygotowywane w najbliższym czasie i jak już dzisiaj skutkują te zmiany, które kilka miesięcy (Dzwonek) temu przyjęliśmy jako Wysoka Izba. Bardzo dziękuję.

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Czesław Siekierski:

    Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Wspólnie z kolegami wiceministrami... Do części odniesie się też pan minister Krajewski, który nadzoruje te obszary spraw. Chciałbym na początku odnieść się do pewnej reasumpcji, która jest dosyć istotna, bo jeszcze kończymy perspektywę finansową 2014-2020. Realizujemy perspektywę finansową 2021-2027, z tym że w ramach tej perspektywy 2021-2027 był okres 2021-2022, kiedy wspólna polityka rolna była realizowana według starych zasad, zgodnie z tzw. małą reformą wprowadzoną w roku 2018. Ona obowiązywała w 2019 r., 2020 r., 2021 r. i 2022 r. Jednocześnie w tej chwili doszło nam KPO. Stąd czasem takie wręcz zamieszanie co do tego, które działania są realizowane, na które działania są nabory, ale według naszej wiedzy, która jest oparta na konkretach związanych z liczbą zgłoszonych wniosków, choćby jeśli chodzi o ekoschematy, można stwierdzić, że stan wiedzy rolników jest wyjątkowo duży.

    Oczywiście szansa, którą dano nam 21 lat temu, została wykorzystana w sposób bardzo poprawny: na rzecz rozwoju, poprawy konkurencyjności i dochodowości gospodarstw. Cały ten proces przebiegał bez większych zakłóceń. Myślę, że wynika to także z tego, o czym mówiłem wcześniej: z dobrego, coraz lepszego przygotowania rolników, ale także ze wsparcia, jakie rolnicy otrzymują od wszystkich służb doradczych, co jest wyjątkowo ważne.

    Kiedy popatrzymy na liczby, zobaczymy, że w tym okresie, w ciągu tych 21 lat, Polska otrzymała na rolnictwo 85 mld euro, z czego na płatności bezpośrednie - 55 mld euro, a na rozwój wsi - 27 mld euro. To 1/3 całości środków, które Polska otrzymała z Unii Europejskiej - bo otrzymaliśmy w granicach 262-263 mld euro. Oczywiście to wszystko wpłynęło na poprawę sytuacji dochodowej rolników i poprawę konkurencyjności, a przede wszystkim na modernizację. Szacuje się, że prawie 50% dochodów gospodarstw to wynik wsparcia z tytułu płatności bezpośrednich. Te płatności są podstawowym instrumentem i były wyjątkowo ważne w tym pierwszym okresie naszego funkcjonowania po wejściu do Unii. Ich rola częściowo się zmienia, bo rośnie produkcyjność rolnictwa. W związku z tym płatności stanowią mniejszą część wartości produkcji. Ale także euro 20 lat temu miało zupełnie inną wartość niż w roku obecnym. Niemniej to wszystko w sposób istotny decyduje o dochodowości i konkurencyjności rolnictwa.

    Wprawdzie cel płatności podstawowych powoli się zmienia, jednak dalej odgrywają one zasadniczą rolę, jeśli chodzi o stabilizację dochodową rolników. Obok finansów, które są w ramach płatności bezpośredniej czy w ramach II filaru, bardzo istotna jest wspólna organizacja rynku. Na tym rynku polskie rolnictwo, polscy przetwórcy świetnie się odnaleźli, o czym świadczy wielkość eksportu i osiągniętych dochodów z tego tytułu. To jest podstawowy wskaźnik, jeśli chodzi o dochody z tytułu udziału w rynku, który decyduje, można powiedzieć, o stabilizacji polskiego rolnictwa.

    Oczywiście jest problem, jeśli chodzi o poziom wsparcia, bo ten poziom wsparcia ma inne znaczenie dla małych i średnich gospodarstw, a inne znaczenie dla gospodarstw większych, bo gospodarstwa większe korzystają z efektów skali. Dla większych gospodarstw ważna jest stabilizacja rynkowa. Dla gospodarstw mniejszych to wsparcie ma także w części wymiar socjalny. Stąd też te relacje, jeśli chodzi o podejście do aktywnego rolnika. W sposób istotny te dochody z tytułu dopłat bezpośrednich wpływają na parytet dochodów rolników. Ten parytet uległ poprawie. (Dzwonek) Także dla gospodarstw mniejszych on ma wyjątkowe znaczenie.

    Oczywiście musimy mieć świadomość, że obok płatności bezpośrednich są ekoschematy, które w sposób istotny wpływają na realizację celów związanych z zielonym ładem, na realizację spraw związanych z systemem oddziaływania na środowisko, na klimat. Pewnie dla nas było dużym zaskoczeniem, że prawie 450 tys. rolników złożyło wnioski o ekoschematy. W pierwszym roku, w roku 2023, objęły one 11 mln ha, teraz - ponad 13 mln ha. To znowu pokazuje, w jakim kierunku powinna iść ewolucja wspólnej polityki rolnej, a więc w kierunku właśnie wspierania spraw środowiskowych, klimatycznych, co w sposób najbardziej pełny realizuje się właśnie poprzez ekoschematy. Myślę, że w drugiej części jeszcze wrócimy do pozostałych pytań. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Mirosław Maliszewski:

    Bez wątpienia środki pomocowe z budżetu Unii Europejskiej wspomagane wsparciem krajowym w minionych latach w okresie polskiego członkostwa odegrały ogromną rolę w zmianach wizerunku polskiej wsi, jej dotychczasowego wyglądu, ale także kondycji. Bo przecież to nie tylko środki, które trafiły do rolników, ale także środki szeroko rozumiane jako wspierające rozwój obszarów wiejskich. Gdy dzisiaj popatrzymy na polską wieś, to wygląda ona zupełnie inaczej niż kilkadziesiąt lat temu. Jak popatrzymy na gospodarstwa polskich rolników, to one również wyglądają zupełnie inaczej. Są świetnie wyposażone w sprzęt, w maszyny, w urządzenia, w budynki, w nowoczesne technologie. Gospodarstwa umieją się zachować na rynku, są konkurencyjne, czego potwierdzeniem jest ogromna nadwyżka eksportu produktów żywnościowych nad importem, bardzo dobry wskaźnik w całej gospodarce udziału produktów rolno-żywnościowych w wytwarzanym produkcie krajowym brutto. Niemniej jednak były problemy z realizacją poprzedniego systemu wsparcia w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dzwonek), dlatego uzupełnię pytanie: Czy on został już rozliczony? W jakiej jest fazie? Jak wygląda realizacja nowego planu strategicznego, który jest w trakcie wypłat środków dla rolników, ale także ewaluuje w swoim kształcie? Mówiliśmy o tym, że zmieniły się też działania w ramach ekoschematów.

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefan Krajewski:

    Szanowny Panie Marszałku! Panowie Ministrowie! Wysoka Izbo! Padło tutaj kilka pytań. Oczywiście tak naprawdę kończymy już obsługę działań w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Budżet tego programu wynosił 18,2 mld euro. Mamy w tej chwili zrealizowane płatności na poziomie 91,2%. Do pełnego wykorzystania alokacji programu będzie niezbędne wypłacenie jeszcze do końca 2025 r. kwoty 1,2 mld euro. Aby zagwarantować pełne wykorzystanie alokacji programu, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podjęło szereg działań. M.in. to było naprawienie niedziałających systemów w agencji restrukturyzacji. Również po to, żeby te wszystkie środki wykorzystać w pełni, nie zwracać ich do Brukseli na koniec roku, w okresie od stycznia do czerwca ministerstwo czterokrotnie uzyskiwało zgodę ministra finansów na kontraktację środków, czyli udzielenie pomocy ponad obowiązujący limit środków, po to żeby te środki do końca roku wykorzystać.

    Zwiększono również o 30 mln euro alokacje w ramach Funduszu Gwarancji Rolnych, instrumentu finansowego wdrażanego właśnie w ramach PROW 2014-2020. Aby maksymalnie umożliwić wielu beneficjentom zrealizowanie operacji w pełnym zakresie, wydłużono terminy na złożenie wniosków o płatność w wybranych instrumentach wsparcia PROW 2014-2020, np. w ramach scalania gruntów budowy lub modernizacji dróg lokalnych, gospodarki wodno-ściekowej, wdrażania lokalnych strategii rozwoju złożenie wniosku jest możliwe do 30 września, a w przypadku zarządzania zasobami wodnymi dla beneficjentów Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie - do 31 października. W ramach szeregu instrumentów jest m.in. modernizacja gospodarstw rolnych w obszarze D. Premie dla młodych rolników wydłużyliśmy do 31 sierpnia, tak żeby te środki maksymalnie i jak najlepiej wykorzystać.

    Jeśli chodzi o pytania, w ramach planu strategicznego na lata 2023-2027 są ogłaszane kolejne nabory. Osiągnęliśmy już taki stan, że ogłaszając kolejny nabór są już wykorzystane i rozliczone wszystkie wnioski z poprzedniego naboru. Tego wcześniej nie było, udało to się zrobić. Reagujemy oczywiście też na zgłaszane potrzeby rolników, chociażby w ramach ekoschematów. Te ekoschematy, o które upominali się rolnicy przez organizacje branżowe, związki zawodowe, izby rolnicze, te ekoschematy są realizowane. (Dzwonek) Jeżeli będą potrzeby zmian, będziemy starali się je wprowadzać, bo pomoc musi być stale konsultowana z potencjalnymi beneficjentami, wnioskodawcami, z rolnikami, żeby odpowiadała ona na oczekiwania rolników i dała możliwość rozłożenia działań w czasie. Chodzi o to, żeby producenci maszyn, ci którzy budują te budynki, mogli to rozłożyć czasie i się wyrobić w tym okresie, kiedy trzeba zrealizować płatności i zamknąć budżet. Dziękuję bardzo.

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Czesław Siekierski:

    Poprosiłem pana marszałka, bym mógł jeszcze się odnieść do sytuacji bieżącej.

    Na wstępie mówiłem, że mamy wieloletnie ramy finansowe 2014-2020, które zamykamy do końca roku, a teraz realizujemy ramy na lata 2020-2027. Teraz rozpoczęła się poważna rozmowa o perspektywie finansowej na lata 2028-2034. W przyszłym tygodniu Komisja Europejska przedstawi informacje o sytuacji, o propozycjach bieżących ram finansowych na lata 2028-2034. My o tej sprawie wielokrotnie rozmawialiśmy w czasie naszej prezydencji. My to wszystko robimy po to, żeby zachować odpowiedni budżet dla wspólnej polityki rolnej a także, by zachować dwufilarowość wspólnej polityki rolnej. (Dzwonek) To jest bardzo istotne i one raczej się rozstrzygają teraz, stąd nasza wyjątkowa aktywność. Zatem będziemy mieli w tym okresie jesiennym wiele obszarów do wspólnej dyskusji na szczeblu sejmowym, naszego parlamentu, naszej komisji.

    Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:

    Dziękuję bardzo, panie ministrze.

    (Głos z sali: Panie ministrze, a co z operami?)

    Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Czesław Siekierski:

    Będziemy mówić o tym dzisiaj na posiedzeniu komisji. Zapraszam na godz. 11 na posiedzenie komisji.

    Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:

    Dziękuję bardzo, panie ministrze.

    Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Czesław Siekierski:

    Będziemy mówić o tym. Działamy, robimy wszystko, żeby było sprawiedliwie, żeby...

    (Głos z sali: Ale nie jest sprawiedliwie.)

    Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:

    Panie ministrze, panie pośle, tę dyskusję proszę przenieść na posiedzenie komisji.

    Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Czesław Siekierski:

    Jest sprawiedliwie, tylko tę sprawiedliwość niektórzy różnie rozumieją. (Oklaski)