Posłanka Maria Małgorzata Janyska

Stenogram

9. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Iwona Karolewska:

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! 1200 tomów akt, 200 świadków, 2000 dowodów do przedstawienia w sądzie, akty oskarżenia wobec 6 kolejnych osób - to efekty solidnej pracy zespołu śledczego badającego nieprawidłowości w Funduszu Sprawiedliwości. To pokazuje skalę przekroczenia uprawnień i nielegalnego działania w latach 2016-2023 urzędników Ministerstwa Sprawiedliwości Ziobry, którzy zamiast wspierać ofiary przestępstw, wspierali popełnianie przestępstw.

    W związku z tym chciałabym zapytać o dwie sprawy. Po pierwsze, jakie działania planuje resort w celu naprawienia wizerunku Funduszu Sprawiedliwości? Chodzi o to, aby zapewnić, że znowu zacznie on służyć ludziom.

    Po drugie, chciałabym prosić o doprecyzowanie mechanizmu działania ówczesnego ministra Marcina R. obecnie ukrywającego się na Węgrzech. Na jakim etapie przekazywał on zaprzyjaźnionym podmiotom wytyczne, dzięki którym zdobywały one dotacje? Czy wykorzystywał do tego procederu pracowników Ministerstwa Sprawiedliwości? Dziękuję bardzo. (Oklaski)

9. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dobrze, że w tym momencie pojawia się to pytanie i debata nim zainicjowana, bo dokładnie rok temu w Prokuraturze Krajowej został powołany zespół śledczy, który miał zająć się zbadaniem afery związanej z funkcjonowaniem Funduszu Sprawiedliwości. Mija dokładnie rok i widzimy pierwsze namacalne efekty ciężkiej pracy zespołu śledczego, o której przed chwilą wspomniała pani poseł.

    Zanim przejdziemy do krótkiego podsumowania faktów i liczb... Bo wydaje się, że to musi wybrzmieć, żeby pokazać skalę tej afery. W mojej ocenie możemy z pełną odpowiedzialnością mówić, że afera Funduszu Sprawiedliwości z uwagi na swoją skalę i liczbę urzędników, polityków w to zaangażowanych jest największą pod tym względem aferą w historii III Rzeczypospolitej. To jest afera sięgająca setek milionów złotych. Na ławie oskarżonych osób będzie nie kilka, ale kilkanaście, jak nie więcej. Aferę Funduszu Sprawiedliwości będzie można w przyszłości wymieniać jednym tchem z takimi aferami, jak afera FOZZ, afera spirytusowa, afera Art-B - wszystkie te afery, które przeszły do historii III RP.

    Fakty i liczby, które obrazują skalę tej afery. Częściowo już wspomniała o tym pani poseł. Zespół śledczy funkcjonuje od mniej więcej roku, licząc dni robocze, tj. jakieś 250 dni roboczych. W tym czasie zgromadzono materiał przekraczający 1200 tomów akt. W charakterze świadków przesłuchano 200 osób, czyli de facto każdego dnia ktoś w tej sprawie jest przesłuchiwany. Wykonano 152 czynności przeszukania. Wydano 120 opinii biegłych. Przeanalizowano 50 umów. Skierowano do marszałka Sejmu wnioski o uchylenie immunitetu 2 parlamentarzystom. Obecnie 24 osobom postawiono zarzuty o łącznie 64 przestępstwa. W przypadku samego pana posła Romanowskiego wartość szkody Skarbu Państwa liczy się na kwotę przekraczającą 100 mln zł. Stosowane są zarówno środki zapobiegawcze w postaci tymczasowego aresztowania, jak i środki o charakterze nieizolacyjnym. W stosunku do 14 podejrzanych stosuje się dozór policyjny, wobec 12 osób - zakaz opuszczenia kraju i wobec 12 osób - poręczenie majątkowe. Jak doskonale wiemy, wobec posła Romanowskiego jest także wydany europejski nakaz aresztowania. To jest z jednej strony obciążenie pracą zespołu śledczego, ale z drugiej strony trwa też analiza i współpraca samego Ministerstwa Sprawiedliwości z organami CBA, Najwyższej Izby Kontroli i Krajowej Administracji Skarbowej. Żeby zobrazować, jak to wygląda od strony Ministerstwa Sprawiedliwości, powiem, że w samym 2024 r. ponad 300 tys. kartek dokumentów zostało skopiowanych, mniej więcej drugie tyle zostało zeskanowanych, czyli ok. 600 tys. dokumentów jest analizowanych przez różnego rodzaju służby i organy śledcze. Regularnie pracownicy Ministerstwa Sprawiedliwości współpracują przy kilku czy kilkunastu postępowaniach wyjaśniających.

    Dlaczego o tym mówię? To jednoznacznie potwierdza, że afera dotycząca Funduszu Sprawiedliwości jest - jak wspomniałem na początku - największą w historii III RP aferą sięgającą szczytów władzy. Po roku funkcjonowania zespołu śledczego skierowano do sądu pierwsze - podkreślam: pierwsze - akty oskarżenia. Dotyczą one ks. Michała O. związanego z Fundacją Profeto, chyba największego beneficjenta Funduszu Sprawiedliwości, który otrzymał dotację sięgającą 100 mln zł na rozwój studia telewizyjnego, zaplecza medialnego. W mediach możemy przeczytać liczne komentarze, że to miała być alternatywa budowana przez środowisko Zbigniewa Ziobry i Solidarnej Polski dla mediów o. Rydzyka. Czy takie faktycznie były intencje pomysłodawców tego projektu? Czas pokaże. Niemniej jednak te opinie, te komentarze wydają się bardzo prawdopodobne. W tym samym czasie tysiące ofiar przestępstw tylko się przyglądało tej smutnej rzeczywistości, a organizacje pozarządowe odbijały się od Ministerstwa Sprawiedliwości jak od ściany. Wśród tych sześciu osób, przeciwko którym zostały skierowane oskarżenia, jest pięciu byłych urzędników Ministerstwa Sprawiedliwości.

    A więc odpowiadając na pytanie pani poseł (Dzwonek), powiem tak: podejrzany pan Romanowski we współpracy z byłymi urzędnikami i przy ich aktywnym udziale manipulował i interweniował przy składaniu wniosków, a na etapie ich składania dokonywane były preselekcje, które były analizowane przed ich formalnym zgłoszeniem, były dopasowywane do politycznego zapotrzebowania części środowiska Solidarnej Polski. Sprawa ma charakter rozwojowy. Po pierwszym roku widać, jak szeroka była skala patologii w ówczesnym Ministerstwie Sprawiedliwości. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

9. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Aleksandra Kot:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! W świetle ujawnionych działań o charakterze przestępczym związanych z Funduszem Sprawiedliwości jakie konkretnie reformy planuje wprowadzić Ministerstwo Sprawiedliwości, aby zapobiec nadużyciom na tak ogromną skalę w przyszłości? Czy rozważane są zmiany legislacyjne, które zwiększą przejrzystość dotyczącą funduszy celowych i kontrolę nad nimi? W skrócie: Jakie wnioski możemy wyciągnąć z tej, jak określił to pan minister, jednej z największych afer III RP? Dziękuję. (Oklaski)

9. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha:

    Dziękuję bardzo za to pytanie. Oczywiście kwestia Funduszu Sprawiedliwości to nie jest tylko patrzenie na to, co było, i rozliczenie tego, co się wydarzyło. Naszą ogromną odpowiedzialnością jest przywrócenie temu funduszowi należytego miejsca w systemie. Wyzwań jest oczywiście dużo, bo wysokość samego funduszu sięga rocznie kilkuset milionów złotych, ale to, co się na dzisiaj już udało, to przede wszystkim zmiany legislacyjne. Ten słynny § 11 rozporządzenia ministra sprawiedliwości, który pozwalał na pozakonkursowe przyznawanie środków z tego funduszu, został po prostu wyeliminowany. Co więcej, wzmocniona została sama komisja konkursowa, której rozstrzygnięcia są decydujące w kwestii przyznawania dotacji. Jesteśmy zresztą po pierwszych rozstrzygnięciach. Nie dalej niż 13 stycznia br. wybrano pięć podmiotów w ogłoszonym konkursie na utworzenie i prowadzenie miejsc przyjaznych dzieciom. Wśród beneficjentów tego konkursu znalazły się Fundacja Collegium Progressus oddział w Przyszowej, Fundacja na rzecz Psychoprofilaktyki Społecznej, Caritas Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, Częstochowskie Stowarzyszenie ETOH i Stowarzyszenie Pomocy Bliźniemu im. Brata Krystyna w Lubuskiem. To są pierwsi beneficjenci tych nowo rozpisywanych konkursów.

    Przy Funduszu Sprawiedliwości, przy ministrze sprawiedliwości działa też rada społeczna, której celem jest wyznaczanie pewnych kierunków działań samego funduszu, żeby on faktycznie wpisywał się w swój cel, jaki wynika z przepisów ustawy, czyli niesienie pomocy ofiarom przestępstw i pomocy postpenitencjarnej osobom, które mają za sobą pobyt w więzieniu czy w areszcie śledczym. Najważniejsza część tego funduszu to funkcjonowanie właśnie tzw. dwóch sieci pomocy: sieci pomocy postpenitencjarnej i sieci pomocy ofiarom przestępstw. Te dwie największe płaszczyzny, te dwie największe sieci działają w dotychczasowym kształcie do końca tego roku. W związku z tym na przestrzeni 2025 r. będą inicjowane zadania, będą konkursy na kontynuowanie i prowadzenie tych dwóch najistotniejszych sieci. Przed nami być może kolejne zmiany legislacyjne w samym Kodeksie karnym wykonawczym. Niemniej przed Funduszem Sprawiedliwości i wszystkimi tymi, którzy będą za niego odpowiadali i go współtworzyli (Dzwonek), ogromne wyzwanie, żeby na koniec tej kadencji móc z podniesionym czołem powiedzieć, że Fundusz Sprawiedliwości został przywrócony na jego należyte miejsce i że faktycznie te setki milionów złotych niosą realną pomoc osobom, do których państwo powinno wyciągać rękę i do których nigdy nie powinno się odwrócić plecami. Dziękuję bardzo. (Oklaski)