Poseł Łukasz Kmita

Stenogram

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Ryszard Terlecki:

    Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Mamy do czynienia z sytuacją, gdy ministerstwo, łamiąc ordynarnie autonomię uczelni, odwołuje rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej, wybranego po raz drugi w demokratycznym procesie przez kolegium elektorów. Dzieje się tak wyłącznie z powodów politycznych, pod naciskiem grupki lewicowych frustratów i lokalnego wydania gazety, której nazwy tu nie będę wymieniać. Przypomnijmy fakty. Rektor Borek przejmował uczelnię, która miała 25 mln zł długu i przez ostatnie miesiące nie płaciła już ZUS-u, w takiej sytuacji był uniwersytet. Finansowo wyprowadził uczelnię na prostą, można powiedzieć. Musiał też pokonać patologie, które polegały np. na tym, że na kierunku studiów było 5 studentów na różnych rocznikach, a pracowało dla nich 30 pracowników naukowych, 30 wykładowców. Były kierunki, na których nie było naboru, zainteresowanie nimi było minimalne, a one funkcjonowały po to, żeby zapewnić utrzymanie wykładowcom. Dziś uniwersytet należy do nielicznych uczelni, w których studentów przybywa, a nie ubywa.

    Rektor, gdy przyszedł na pierwszą kadencję, zastał liczbę 10 tys. studentów. Dziś jest ich 19 tys. Przypomnijmy, że wiele uczelni ma problemy z koniecznością zwalniania pracowników, którzy potem odwołują się w sądzie pracy i często nawet wygrywają. Są uczelnie, które mają o wiele więcej takich przypadków, więc tu pretekst wydaje się całkowicie nieuzasadniony odnośnie do tego, żeby odwołać rektora. (Dzwonek) Dlatego uważamy, że jest to wyłącznie decyzja polityczna, która zmieni się, mamy nadzieję, gdy zmieni się niekompetentny minister razem z niekompetentnym rządem.

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maria Mrówczyńska:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Pośle! Zgodnie z art. 432 ust. 5 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jak rektor narusza prawo w sposób rażący lub uporczywy, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego może go odwołać po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz właściwej konferencji, o której mowa w art. 329 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W przypadku pana prof. Borka jest to Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich, w skrócie KRASP. Postępowanie administracyjne w sprawie odwołania pana prof. Borka z funkcji rektora zakończyło się podjęciem przez ministra nauki 13 czerwca decyzji o odwołaniu pana profesora z funkcji rektora. W dniu 1 lipca decyzja została doręczona. Od 2020 r. do chwili obecnej do ministerstwa wpłynęły liczne skargi i sygnały dotyczące naruszeń przez rektora prawa, w szczególności w zakresie spraw pracowniczych, m.in. arbitralnego doboru osób do zwolnienia w ramach restrukturyzacji, nieuzasadnionego przenoszenia pracowników do kolejnych jednostek, zwolnienia z pracy związkowców podlegających ochronie, zwolnienia z pracy osób przebywających na zwolnieniu lekarskim, niegospodarności związanej z koniecznością wypłaty odpraw i odszkodowań osobom zwalnianym, kosztów ugód sądowych oraz obsługi prawnej postępowań w sądzie. Chodzi także o wprowadzenie w błąd społeczności akademickiej poprzez stosowanie nazwy: program naprawczy na oznaczenie procesu restrukturyzacji i naruszenie praworządności i interesów pracowników. Skargi, które wpływały do ministerstwa, były oczywiście zgodnie z autonomią uczelni przekazywane do rektora. W związku z tym minister prowadził bardzo obszerną korespondencję mającą na celu wyjaśnienie wszystkich zarzutów. W wyniku tych działań została zgromadzona bardzo obszerna dokumentacja, która potwierdzała rozwiązanie przez uczelnię stosunków pracy z pracownikami uczelni z naruszeniem przepisów prawa i ustawy o związkach zawodowych. Ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że w okresie pełnienia przez pana profesora funkcji rektora od 1 września 2020 r. zwolnionych zostało 81 pracowników, w tym 59 nauczycieli akademickich i 22 pracowników niebędących nauczycielami akademickimi. Część zwolnionych wystąpiła na drogę sądową. W związku z tymi wystąpieniami na dzień 17 czerwca ub.r. toczyło się 25 postępowań sądowych. W aktach sprawy zostało udokumentowanych 12 spraw, które zakończyły się prawomocnymi wyrokami stwierdzającymi naruszenie praw pracowniczych, w szczególności przepisów Kodeksu pracy. W wyniku ugód oraz odszkodowań uczelnia była zmuszona wypłacić prawie 0,5 mln zł odszkodowań.

    W dniu 2 września 2024 r. minister nauki podjął decyzję o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie odwołania prof. Borka z funkcji rektora z powodu rażącego lub uporczywego naruszenia prawa, o czym rektor został poinformowany. Jednocześnie zgodnie z przepisami prawa do rady głównej oraz do KRASP-u zostały skierowane wnioski o wyrażenie opinii w tej sprawie. Sprawa podlegała rozpatrzeniu w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Rada główna w dniu 27 września ub.r. wskazała, że zdaniem rady przytaczane w piśmie ministra działania rektora mają charakter rażącego i uporczywego naruszenia prawa. Również Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich wskazała, że usprawiedliwione jest stwierdzenie, że doszło do licznych naruszeń praw pracowniczych pracowników uniwersytetu, co stanowi jedną z przesłanek, a mianowicie uporczywe naruszenie prawa. Minister po zapoznaniu się z całokształtem materiału dowodowego, a także z opiniami rady głównej oraz KRASP-u, stwierdził, że działania pana profesora w kwestii przestrzegania praw pracowniczych zatrudnionych pracowników, w tym pracowników oczywiście zatrudnionych w uniwersytecie w Krakowie, wobec których rektor jest pracodawcą, oraz uprawnień związków zawodowych stanowiły uporczywe i rażące naruszenie przepisów Kodeksu pracy, co również potwierdziła Państwowa Inspekcja Pracy, która w wystąpieniu pokontrolnym stwierdziła, że regulamin wynagradzania pracowników oraz dokumenty dotyczące wprowadzenia wartościowania stanowisk pracy pracowników naukowo-technicznych, inżynieryjno-technicznych i administracyjnych nie zostały przyjęte zgodnie z obowiązującym prawem, przede wszystkim zapisami ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, ze względu na to, że nie były uzgadniane z organizacją związkową. Minister w swojej decyzji podkreślił, że rektor uczelni publicznej, realizując zadania wynikające z ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, pełni także funkcję organu administracji publicznej, co oznacza, że w ujęciu funkcjonalnym jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem ciąży na nim konstytucyjny obowiązek działania na podstawie i w granicach prawa. Rektor jest pracodawcą pracowników zatrudnionych na uczelni, wykonuje czynności z zakresu prawa pracy, prowadzi politykę kadrową, a pracownicy uczelni obok studentów i doktorantów są najważniejszymi elementami społeczności akademickiej. W związku z tym w ocenie ministra ze względu na specyfikę prawa pracy, a także przedmiot naruszenia tego prawa przez rektora uczelni publicznej naruszanie ustawowych praw pracowników zatrudnionych na uczelni przez niezgodne z prawem rozwiązywanie stosunków pracy jest nieakceptowalne w demokratycznym państwie prawa oraz w świetle zasad praworządności.

    Cały proces prowadzony przez ministra był prowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz przy uwzględnieniu autonomii uczelni, która głównie dotyczy kształcenia, prowadzenia badań naukowych i wolności, a także kształtowania polityki (Dzwonek) uczelni, zgodnie z autonomią uczelni, a strony miały dostęp do akt postępowania w ciągu całego jego prowadzenia. Dziękuję.

    (Głos z sali: Nie wstyd pani brać w tym udziału?)

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Urszula Rusecka:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Pani Minister! No właśnie, czy nie jest pani wstyd powtarzać ten stek bzdur, oszczerstw wynikających z nagonki, która niestety była inspirowana nie przez związek zawodowy, bo związki zawodowe broniły rektora, dawały mu rękojmię i pozytywnie oceniały jego pracę, ale przez grupkę osób, które zawiązały pseudozwiązek zawodowy, by bronić własnych interesów, ponieważ zostały odsunięte i były związane z poprzednim rektorem. Za nic macie państwo prawo jak wasz lider, czyli stosujecie prawo tak, jak wy je rozumiecie.

    Powołała się pani na art. 432 ust. 5, więc proszę mi wytłumaczyć, dlaczego nie zastosowaliście państwo art. 432 ust. 1, który był, myślę, że w tej sytuacji bardziej zasadny, ani art. 27 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Pominęliście państwo podstawowy akademicki tryb oceny pracy rektora. (Dzwonek) Od początku niszczyliście rektora. Siedzi tutaj na sali...

    Wicemarszałek Monika Wielichowska:

    Dziękuję bardzo, pani poseł.

    Poseł Urszula Rusecka:

    ...poprzedni pan minister Wieczorek, który nawet zabrał dodatek funkcyjny, łamiąc prawo i prawo autonomii. Wstyd, co państwo zrobiliście ze szkolnictwem wyższym. (Oklaski)

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maria Mrówczyńska:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Zgodnie z tym, co powiedziałam wcześniej, wykorzystaliśmy zapisy ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, ponieważ rektor rażąco i w sposób uporczywy naruszał przepisy prawa, co zostało również potwierdzone przez Radę Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz KRASP.

    Chciałam również odnieść się do słów o niszczeniu uczelni. Nic takiego z naszej strony nie miało miejsca.

    (Poseł Łukasz Kmita: Niszczenie autonomii uczelni.)

    Autonomia uczelni, proszę państwa, jest autonomią, która przejawia się w takich zakresach działalności jak ustalenia przez władze szkoły treści i form nauczania, metodyki i prowadzenia badań naukowych, ustalenia toku nauczania i uchwalania regulaminów studiów, wybierania przez studentów i pracowników niebędących nauczycielami akademickimi władz uczelni, istnienia systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej pracowników i studentów, prawo prowadzenia działalności zarobkowej, której celem jest pokrywanie wydatków, prawo do powoływania przez szkoły wyższe organizacji reprezentujących ich interesy.

    (Poseł Ryszard Terlecki: No właśnie.)

    Ale, proszę państwa, autonomia uczelni nie usprawiedliwia rektora, jeżeli chodzi o rażące i uporczywe naruszenie prawa. Rektor ma działać w granicach prawa i tak powinien wykonywać swoje obowiązki.

    Jeżeli chodzi o wskazane tutaj ograniczenie przez nas autonomii uczelni, to takie działanie nie miało miejsca. Autonomia uczelni jest zachowana.

    (Głos z sali: W jaki sposób?)

    Jeśli chodzi o postępowanie, strony miały dostęp do dokumentacji, miały możliwość zapoznania się z nią. Jednocześnie uczelnia była przez nas traktowana tak jak wszystkie inne uczelnie publiczne, uzyskiwała zwiększenia subwencji, jeżeli były takie przewidziane: na dodatkowe działania dotyczące cyfryzacji uczelni, poprawy bezpieczeństwa, wynagrodzeń pracowników. W związku z tym...

    (Poseł Łukasz Kmita: A złotówka dodatku motywacyjnego? Państwo dyskryminowaliście rektora.)

    Szanowny Panie Pośle! Jeżeli co do rektora mamy uzasadnione obawy dotyczące rażącego i uporczywego naruszenia prawa, będziemy stosowali takie narzędzia, jakie ma minister nauki i szkolnictwa wyższego. Dziękuję bardzo.

    (Głos z sali: To są fobie.)

    (Głos z sali: To są fakty.)

    (Głos z sali: Zemsta.)

    (Poseł Łukasz Kmita: Łamaliście prawo.) (Dzwonek)