Poseł Edward Siarka

Stenogram

31. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Mariusz Krystian:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! 1 kwietnia ub.r., w drugi dzień Świąt Wielkanocnych, potężne wichury w Małopolsce doprowadziły do ogromnych zniszczeń. Na samym Podhalu w wyniku tych wichur zginęło pięć osób. 5 czerwca tego roku potężne gradobicie i wichury spustoszyły Małopolskę Zachodnią, a w powiecie wadowickim, w gminach Wieprz, Tomice i Spytkowice, doprowadziły do wielomilionowych strat w uprawach rolnych oraz w mieniu ruchomym.

    Szanowni Państwo! Co łączy te dwie kwestie? Po pierwsze, ogromna skala nieszczęścia ludzkiego, ale po drugie, absolutna i całkowita bierność ze strony wojewody małopolskiego oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, którzy w porę nie ostrzegli mieszkańców przez wysyłanie stosownych alertów pogodowych z pomocą Rządowego Centrum Bezpieczeństwa. Tak w pierwszym, jak i w drugim przypadku mieszkańcy nie zostali ostrzeżeni. Można było uniknąć strat, zwłaszcza w mieniu ruchomym. Można było uniknąć części strat w uprawach rolnych. Tego nie wiemy, ale być może udałoby się również ocalić ludzkie życie.

    Szanowni Państwo! Jakie są tego przyczyny? W mojej ocenie wynikają one w pierwszej kolejności ze świadomości wojewody małopolskiego, który 31 marca 2024 r., czyli dzień przed katastrofą, pisał w mediach społecznościowych: Gdy na kilka dni zamkną Małopolski Urząd Wojewódzki, też może być fajnie - i tutaj jest zdjęcie z wypoczynku. Wydaje się, że ta świadomość nie obejmuje tego, że bycie wojewodą to praca 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę, że to jest służba, która trwa, od której nie ma wolnego.

    Druga kwestia. Pan wojewoda w ostatnim czasie na stanowisku zastępcy dyrektora wydziału bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego zatrudnił swoją asystentkę, 24-letnią działaczkę Polskiego Stronnictwa Ludowego. (Dzwonek) Bardzo dobrze, że młodzi ludzi są promowani w strukturach Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, natomiast widzimy wyraźnie i wiemy, że w tak kluczowych miejscach jak departament i wydział zarządzania, bezpieczeństwa kryzysowego i bezpieczeństwa mieszkańców powinni być na stanowiskach kierowniczych ludzie, którzy mają odpowiednie doświadczenie. Bo życie i zdrowie mieszkańców musi być chronione w sposób priorytetowy i musi być kierowane przez osoby, które mają w tym względzie doświadczenie. Dziękuję.

31. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Uprzejmie informuję, że jeśli chodzi o zdarzenia, które miały miejsce 1 kwietnia, składałem stosowną informację na forum parlamentu, mówiąc o wszystkich okolicznościach, które miały miejsce. Wtedy była taka sytuacja, że instytut meteorologii i gospodarki nie prognozował takiej sytuacji, która miała miejsce. Co prawda, skończyła się tragedią i składamy wyrazy ubolewania w stosunku do wszystkich, którzy byli dotknięci tą sytuacją.

    Wiemy o tym, że system alarmowania RCB jest jednym z wielu systemów, który jest używany przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, które ma służyć m.in. ostrzeganiu wszystkich mieszkańców o zdarzeniach, które mogą mieć miejsce na danym terenie, ale pamiętajmy o tym, że mamy również Regionalny System Ostrzegania, mamy również media społecznościowe i media, które z reguły reagują na takie sytuacje i przekazują stosowne komunikaty. Tak że mówię, że jest element dywersyfikacji: z różnych źródeł docierają do obywateli informacje o tym, co może mieć miejsce.

    Oczywiście każdy alert, który jest wysyłany przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa w ramach właśnie całego systemu ostrzegania, w tym również w ramach komunikatorów, SMS-ów, jest wynikiem informacji, które otrzymujemy z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Tam mamy trzystopniową skalę zagrożeń, ona jest często pokazywana na mapach, które prognozują określone zjawiska. Z reguły przy drugim stopniu staramy się informować mieszkańców o tego typu zdarzeniach.

    Tylko w bieżącym roku Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wydało 101 alertów, w tym 64 związanych z pogodą. To również miało miejsce wtedy, w dniu 4 maja. Podam chronologię, jak to wyglądało. 5 czerwca o godz. 12 Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej przesłał pocztą elektroniczną do Wojewódzkiego Centrum Zarządzania Kryzysowego w Krakowie ostrzeżenie meteorologiczne nr 48 dla 17 powiatów - nie będę wymieniał wszystkich powiatów - które dotyczyło przede wszystkim województwa małopolskiego. W związku z powyższym o godz. 12.36 dyżurny Wojewódzkiego Centrum Zarządzania Kryzysowego w Krakowie przesłał do dyżurnego RCB stosowny wniosek, formularz zgłoszeniowy, jeśli chodzi o wiadomości i konieczność uruchomienia alarmu dla 17 powiatów. Ten alarm miał być w takiej formie: Uwaga! Dziś po południu i w nocy z 5 na 6 czerwca prawdopodobne wystąpienie intensywnych burz z silnymi, porywistymi wiatrami. W trakcie burz znajdź bezpieczne schronienie. Taki komunikat: znajdź bezpieczne schronienie miał być wysłany. O godz. 12.38 dyżurny Wojewódzkiego Centrum Zarządzania Kryzysowego otrzymał od dyżurnego RCB wiadomość mailową. Miała być umieszczona następująca informacja: dziś w nocy itd., przed momentem to przeczytałem.

    Z danych Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej dotyczących okresu 5-6 czerwca - bo te alerty były wysłane nie tylko dla województwa małopolskiego - wynika, że mieliśmy 1578 zdarzeń, w tym najwięcej na terenie województwa małopolskiego, gdzie były 523 zdarzenia. Oczywiście były one głównie związane z usuwaniem skutków właśnie przechodzącego frontu atmosferycznego, więc z usuwaniem gałęzi z ciągów komunikacyjnych, wypompowywaniem wody z zalanych piwnic, ale również były uszkodzone budynki na terenie województwa małopolskiego.

    Potwierdzam, że alert RCB 5 czerwca nie był wysłany na terenie 17 powiatów. Potwierdzam, że taka okoliczność miała miejsce. Przyczyną tej sytuacji był błąd ludzki - przyznajemy się do tego, że taka sytuacja miała miejsce - który powstał na etapie weryfikacji danych, list powiatów wewnątrz aplikacji służącej do uruchomiania wysyłanych SMS-ów. Aplikacja, z której korzysta RCB do wysyłania alertów, nie wymusza systemowo ponownej weryfikacji danych przed uruchomieniem wysyłki. Dlatego mówimy jednoznacznie: to był błąd ludzki, który powodował to, że dla tych powiatów ten alert nie został wysłany.

    Podjęliśmy działania naprawcze, mówimy o tym, co należy zrobić, żeby uniknąć takiej sytuacji; chodzi o podwójną weryfikację wysłania określonego SMS-a, żeby nie było sytuacji, że ktoś wysłał i nie sprawdził, czy faktycznie ten SMS został wysłany. W tej całej sytuacji, mimo że były zagrożenia i skala zniszczeń była znacząca... Proszę zauważyć, że w żadnej sytuacji anomalii pogodowych, chodzi np. fronty atmosferyczne, nie unikniemy sytuacji niebezpiecznych z punktu widzenia infrastruktury budowlanej czy ewentualnie płodów rolnych. Widzimy to. Najważniejsze w tych okolicznościach było to, że nikt z obywateli nie uległ wypadkowi. Nie było żadnej sytuacji, w której ewentualnie można by powiedzieć, że zaniedbania RCB wpłynęły na to, że mieliśmy osoby poszkodowane.

    Jeszcze raz powtarzam: to nie jest jedyny komunikator, poprzez który komunikujemy się z obywatelami. Są różne formy i w tymże okresie ta informacja również była przekazywana przez media mieszkańcom wszystkich terenów, które ewentualnie mogły być dotknięte zdarzeniami. Więc podsumowując, warto zaznaczyć, że aplikacja do uruchomienia alertów RCB jest tylko jednym z elementów całego procesu ostrzegania. Ostrzeżenia pogodowe zostały (Dzwonek) poprawnie rozpowszechnione w innych regionach, natomiast potwierdzam, że w 17 powiatach ta informacja SMS-owa nie dotarła. Wyciągnięto konsekwencje również wobec osoby, po której stronie były te zaniedbania. Poprawiamy również ten element systemowego podejścia, by uniknąć tego typu sytuacji. Dziękuję uprzejmie.

31. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Andrzej Adamczyk:

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Pan, panie ministrze, w ogóle nie odniósł się do pierwszej części tego pytania, która dotyczy wydarzeń w Rabce, w Zakopanem, w okolicach Rabki, Zakopanego w 2024 r. Wyjaśnił pan sytuację z czerwca tego roku, natomiast nie ma żadnej informacji dotyczącej poprzedniego roku. Nie ma żadnej informacji na temat, jakie państwo wyciągnęli wnioski, czy jest dostępny raport, czy został sporządzony raport, czy doświadczenia, niestety tragiczne, z 2024 i 2025 r. zostały przełożone na inne województwa. Przecież chodzi o to, żeby tych błędów, które zostały niestety popełnione, nie powielać, nie powtarzać, bo za tym idzie życie ludzkie, zdrowie i mienie mieszkańców. Chodzi o pytania dotyczące właśnie konsekwencji, o to, co było zawarte w pytaniu pana posła Mariusza Krystiana (Dzwonek), konsekwencji, jakie zostały wyciągnięte wobec tych, którzy są odpowiedzialni za te dramatyczne, tragiczne nieodpatrzenia. Dziękuję.

31. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Informacja dotycząca zdarzenia z dnia 1 kwietnia była przedkładana na forum parlamentu, ale przypomnę, jaka była sekwencja. Już 2 kwietnia przeprowadziliśmy spotkanie RCB i Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, jeżeli chodzi o to, w jaki sposób poprawić tę komunikatywność z obywatelami, by określone informacje docierały na czas. W związku z tym podjęliśmy pewne działania naprawcze po 1 kwietnia, które miały miejsce. Jeszcze raz powtórzę, że wtedy była taka sytuacja, że Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej nie przekazał właściwych informacji. Dzisiaj mamy poprawiony cały ten system komunikacji i informacji, które ewentualnie docierają do RCB i wojewódzkich centrów zarządzania kryzysowego, które uruchamiają cały system ostrzegania, alarmowania. Jeszcze raz powtarzam, że SMS-y wysyłane są jednym z elementów informowania. Staramy się używać maksymalnej liczby wszelkiego rodzaju dostępnych środków komunikacji, za pomocą których ewentualnie możemy docierać do obywateli. Każda sytuacja dotycząca anomalii pogodowych, z którymi mamy do czynienia od wielu lat, zwłaszcza w okresie wiosennym i letnim, będzie powodowała określone sytuacje, sytuacje niebezpieczne dla obywateli. Temu służy m.in. cały system dobrego reagowania po stronie straży pożarnych. Natomiast jeszcze chciałbym się odnieść do tej sytuacji, o której była mowa, jeśli chodzi o personel w zarządzaniu kryzysowym. Tam nie pracuje tylko jedna osoba. Owszem, wiem o tym, że została zatrudniona, ale ona nie jest szefem tego zarządzania kryzysowego na terenie województwa małopolskiego, jest jednym z zastępców. To nie oznacza, że nie ma doświadczenia czy ewentualnie nie ma kwalifikacji.

    (Poseł Mariusz Krystian: Zastępcą.)

    (Głos z sali: Ma bardzo duże.)

    Myślę, że cały zespół, który pracuje w wojewodzie małopolskim, gwarantuje również element skutecznej współpracy. Ten błąd nie był popełniony na poziomie wojewody. Przyznaliśmy się do tego, że w tej sytuacji był to błąd ludzki. Dzisiaj wiemy o tym, jak go poprawić. Wprowadziliśmy pewne elementy naprawcze w tym kierunku, żeby zminimalizować takie sytuacje, żeby nie powtórzyła się sytuacja nieprzekazania informacji w systemie SMS. W pozostałych systemach informacja została przekazana. To nie jest tak, że w ogóle nie dotarła informacja do mieszkańców na terenie województwa małopolskiego. Natomiast teraz się zaczyna cały układ naprawczy związany z pomocą tym, którzy zostali dotknięci skutkami tego zdarzenia, czy to w ramach ministerstwa rolnictwa, czy to w ramach możliwości, które są po stronie wojewody, i usuwaniem skutków klęsk żywiołowych. Dziękuję uprzejmie.