Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe - Trzecia Droga

Stenogram

8. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Adam Dziedzic:

    Dziękuję bardzo.

    Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Bezpieczeństwo energetyczne to kluczowy element stabilnego funkcjonowania państwa. W dobie dynamicznie rozwijającej się gospodarki, rosnącego zapotrzebowania na energię oraz wyzwań związanych z ochroną środowiska kwestia ta staje się szczególnie istotna.

    Pierwszym i kluczowym krokiem jest dywersyfikacja źródeł energii. Polska w dużym stopniu opiera się na węglu, który choć zapewnia stabilność dostaw, jest jednocześnie źródłem emisji dwutlenku węgla, co niestety stawia nasz kraj w trudnej sytuacji w stosunku do innych krajów. Inwestycje w odnawialne źródła energii, takie jak wiatr, słońce czy biomasa, są koniecznością. Równocześnie istotne jest rozwijanie energetyki jądrowej, która może dostarczyć dużych ilości energii przy minimalnym wpływie na środowisko. Kolejnym krokiem jest modernizacja i rozbudowa infrastruktury energetycznej. Sieci przesyłowe i dystrybucyjne są często przestarzałe, co zwiększa ryzyko awarii. Nowoczesne technologie, takie jak inteligentne sieci, mogą poprawić efektywność zarządzania energią i zmniejszyć straty w przesyle. Wreszcie istotne jest monitorowanie i zarządzanie w sytuacjach kryzysowych, magazynowanie energii i rozwój technologii jej przechowywania. W sytuacjach gdy produkcja z OZE przewyższa zapotrzebowanie, nadmiar energii może być magazynowany w ogniwach lub przekształcany w wodór. Tego rodzaju inwestycje zwiększają stabilność dostaw energii.

    W związku z powyższym pytamy, jakie działania legislacyjny podejmie resort w zakresie bezpieczeństwa energetycznego, rozwoju źródeł niskoemisyjnych, elektrowni jądrowej, rozwoju OZE oraz inwestycji w sieci elektroenergetyczne. Czy przewidują państwo również zastosowanie sztucznej inteligencji w tym obszarze? Dziękuję bardzo.

8. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Miłosz Motyka:

    Bardzo dziękuję.

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W dobie kryzysu energetycznego, który szczególnie po ataku Rosji na Ukrainę dotknął państwa Unii Europejskiej, potrzebne są suwerenność oraz bezpieczeństwo w zakresie stabilizacji dostaw energii elektrycznej i dla przedsiębiorców, i dla gospodarstw domowych. Dlatego podjęliśmy szereg działań w resorcie klimatu i środowiska w zakresie inwestycyjnym i legislacyjnym, żeby zagwarantować tę stabilizację, szczególnie w obszarze, który dotychczas był niedoinwestowany. Analizowaliśmy akty prawne, procedujemy nad ustawą odległościową, przeprocedowaliśmy wsparcie dla przedsiębiorców energochłonnych w wysokości 0,5 mld zł oraz skrócenie procedur administracyjnych. Również na etapie prac końcowych - w parlamencie, w Senacie - jest ustawa o rynku mocy przedłużająca jego funkcjonowanie oraz gwarantująca aukcje uzupełniające, aukcje dogrywkowe po aukcjach głównych.

    Natomiast szczególnie wrażliwym aspektem, który wpływa na bezpieczeństwo energetyczne, jest stabilizacja sieci elektroenergetycznej. Dlatego Polskie Sieci Elektroenergetyczne wspólnie z całym rządem podjęły decyzję o znaczącym zwiększeniu nakładów na ten segment: na sieci przesyłowe oraz sieci dystrybucyjne. Podjęliśmy decyzję, aby te kwoty radykalnie zwiększyć. Dotychczas było niestety tak, że nakłady na ten segment, szczególnie jeśli chodzi o wpływy i źródło finansowania związane z handlem emisjami, nie były wystarczające. Dlatego przesuwając konkretne środki i dodając do tego kwoty na inwestycje w transformację energetyczną z Krajowego Planu Odbudowy, zdecydowaliśmy o zwiększeniu tych nakładów do 2030 r. do kwoty 100 mld zł. Do 2035 r. będzie to dodatkowo ponad 80 mld zł, z czego 2/3 planowanych wydatków będzie przeznaczone na sieci dystrybucyjne, a 1/3 - na sieci przesyłowe.

    Przede wszystkim chodzi o to, by dostosować nasz system elektroenergetyczny do nowych źródeł wytwórczych, szczególnie do tych źródeł wytwórczych, które dzisiaj prowadzą naszą transformację energetyczną od źródeł wysokoemisyjnych, węgla przez gaz do atomu oraz odnawialnych źródeł energii, ale które też dostosowują ją pod kątem terytorialnym. Ta transformacja energetyczna, która dotychczas przede wszystkim dotyczyła źródeł wytwórczych na południu kraju albo w jego centrum, dzisiaj przesuwa się na północ. To na północy będziemy mieli zlokalizowaną elektrownię jądrową. Trwają już procesy budowy budynków elektrowni, jest też budowana infrastruktura towarzysząca budynkom elektrowni jądrowej w Choczewie. To na Pomorzu są realizowane inwestycje w morskie farmy wiatrowe, które zagwarantują nam 6 GW mocy do 2030 r. w naszym systemie elektroenergetycznym. Wreszcie to na Pomorzu będziemy mieli źródła wytwórcze pomagające stabilizować nasz kraj pod względem dostaw energii elektrycznej. Chodzi o terminal FSRU oraz terminal LG. Dlatego potrzebne są inwestycje w sieci przesyłowe w takiej skali i o takiej wartości, czyli 100 mld zł do 2030 r. i dodatkowo 80 mld zł do 2035 r. Chodzi o to, by móc to wpiąć i zagwarantować stabilizację tego systemu pod kątem źródeł niskoemisyjnych w kolejnych latach.

    Poza tymi działaniami, które stabilizują sieć na poziomie dystrybucyjnym i przesyłowym, kolejna rzecz to działania legislacyjne i inwestycyjne związane ze stabilizacją na poziomie lokalnym. To stworzenie dodatkowego komponentu w programie ˝Mój prąd˝, aby dofinansowywać także magazyny energii. Chodzi o to, aby obligiem było instalowanie fotowoltaiki razem z magazynem energii, by zagwarantować właśnie stabilizację na poziomie lokalnym. Stworzyliśmy taki program w ˝Moim prądzie˝. W nowej edycji dodaliśmy ten komponent, który okazał się - jak już dzisiaj widzimy - niezwykle potrzebny dla naszego systemu na poziomie lokalnym. W tej edycji programu od września do tej pory złożono 75 tys. wniosków o dofinansowanie na kwotę blisko 1 mld zł. To jest absolutny rekord. Jeszcze w 2023 r. na kolejną edycję tego programu zaplanowano 400 mln zł. Zwiększyliśmy ponad trzykrotnie możliwość alokacyjną środków na ten budżet, który został prawie w 100% wykorzystany. To pokazuje również znaczenie wspólnot lokalnych, mieszkańców i gospodarstw domowych dla stabilizacji sieci pod względem potrzeb magazynowych. Tylko w roku ubiegłym, w 2024 r., na stabilizację tego systemu wydano blisko 1 mld zł na program ˝Mój prąd˝. W zakresie sieci dystrybucyjnych i przesyłowych Ministerstwo Klimatu i Środowiska podpisało umowy na kwotę ponad 700 mln zł tylko w jednym roku. Stale prowadzimy pod tym względem wspólnie z operatorem systemu przesyłowego monitoring sieci.

    Polska jest bezpieczna pod kątem dostaw, pod kątem wytwórczym, pod kątem funkcjonowania mechanizmów wspierających, takich jak rynek mocy, i w każdym kolejnym roku udział odnawialnych źródeł energii będzie się zwiększał. W 2023 r. i później w 2024 r. ten udział odnawialnych źródeł energii w miksie energetycznym był rekordowy i wiemy, że będzie się zwiększał. Dlatego będziemy realizowali kolejne programy wsparcia z Funduszu Modernizacyjnego dotyczące również magazynów energii: i tych mniejszych, i tych przydomowych, i tych wielkoskalowych, które będą realizowały przedsiębiorstwa energetyczne. Dzisiaj największym wyzwaniem, poza tworzeniem nowych mocy wytwórczych, inwestycjami w elektrownię jądrową, morskie farmy wiatrowe (Dzwonek) oraz w odnawialne źródła energii, takie jak fotowoltaika i lądowe elektrownie wiatrowe, są inwestycje w magazyny energii, które w przyszłości będą kluczowe dla zapewnienia stabilizacji energetycznej państwa. Dziękuję bardzo.

8. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Adam Dziedzic:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie ministrze, powiedział pan, że przenosimy dzisiaj środek ciężkości w zakresie rozbudowy energetyki na północ naszego kraju i Morze Bałtyckie. Mogliśmy ostatnio zobaczyć, m.in. na przykładzie wojny w Ukrainie, ataki na infrastrukturę krytyczną, ale widzieliśmy również to, co dzieje się na Morzu Bałtyckim, czyli uszkodzenia gazociągów, sieci energetycznych, przesyłowych, również telekomunikacyjnych. Jak przyszłe systemy, przyszła infrastruktura energetyczna będą chronione przed takimi atakami? Czy mają państwo na to jakieś konkretne pomysły? Czy wychodzą państwo z jakimiś projektami ustawowymi w tej materii? Jak będziemy dzisiaj bronić bezpieczeństwa energetycznego naszego kraju, żebyśmy nie byli podatni na tego typu ataki? Dziękuję.

8. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Miłosz Motyka:

    Bardzo dziękuję.

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! To jest kolejny zakres działań, które dzisiaj wymagają współpracy nie tylko międzyresortowej, ale także między państwami NATO, bo dzisiaj w istocie Bałtyk staje się akwenem wewnętrznym NATO. To, z czym ostatnio mieliśmy do czynienia, czyli ataki floty cieni na infrastrukturę energetyczną, ma bezpośredni wpływ na to, co wydarzy się w naszej ocenie za kilka tygodni. Chodzi o synchronizację państw bałtyckich, które dotychczas były wpięte w system BRELL, z państwami Europy Zachodniej, z Polską, z całym systemem europejskim. Litwa, Łotwa, Estonia, państwa bałtyckie zostaną wyłączone z systemu postradzieckiego i włączone w synchronizacji systemem europejskim, co dzisiaj już budzi sprzeciw Federacji Rosyjskiej, która również tę przestrzeń wykorzystywała do szantażu ekonomicznego państw bałtyckich. W drugiej połowie lutego dojdzie do pełnej synchronizacji tych systemów.

    Prowadzimy również rozmowy z państwami bałtyckimi o tym, jak możemy wzmocnić infrastrukturę energetyczną, także pod kątem nowych inwestycji, takich jak nowy kabel łączący nas z Litwą. Bałtyk, który przez lata bywał dla Polski pod kątem energetycznym również zagrożeniem ze względu na Nord Stream 2, stał się morzem, które jednak jest szansą dla polskiej energetyki, bo od zachodu do wschodu, poprzez terminal LNG, elektrownię jądrową, morskie farmy wiatrowe, po terminal FSRU, to jest akwen, który będzie miał strategiczne znaczenie w polskiej energetyce. Dlatego też podjęto decyzję o tym, by na wzór ER policy państwa ościenne wokół Bałtyku patrolowały ten akwen, ostrzegały się, odpowiednio wcześniej informowały się w zakresie wpływających w ich tereny przybrzeżne flot cieni, tak aby móc działać odpowiednio rygorystycznie wobec ryzyk, jakie pojawiają się przede wszystkim ze strony Federacji Rosyjskiej. Taka flota będzie funkcjonowała również w kolejnych konkretnych aktach prawnych jak w przypadku morskich farm wiatrowych. Wprowadzimy zasady dotyczące nowego funkcjonowania stref ochronnych na Bałtyku. Chcemy dać większe uprawnienia Straży Granicznej oraz Marynarce Wojennej w zakresie też współpracy z inwestorami, bo dzisiaj jest to infrastruktura strategiczna.

    W ramach tego partnerstwa jesteśmy w bardzo dobrej współpracy z państwami bałtyckimi. Każde kolejne działania wymagają takiej koordynacji nie tylko na poziomie międzyresortowym, ale także przede wszystkim na poziomie państw bałtyckich. Ta współpraca jest kluczowa. Już dzisiaj widzimy, że to zagrożenie będzie narastało. (Dzwonek) Już dzisiaj widzimy, że w okolicy konkretnej infrastruktury zwiększają się ruchy sił rosyjskich, ale jesteśmy na to gotowi wspólnie z resortem obrony narodowej. Dziękuję bardzo.