Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska - Platforma Obywatelska, Nowoczesna, Inicjatywa Polska, Zieloni

Stenogram

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Anita Kucharska-Dziedzic:

    Dziękuję.

    Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Lewica ma zasadnicze pytanie związane z ostatnimi wydarzeniami, a także decyzjami podejmowanymi przez rząd. Pytanie nasze jest o sposób organizacji tymczasowych kontroli na granicach z Niemcami i z Litwą oraz przywracania porządku po zakłóceniach spowodowanych dezinformacją i prowokowaniem paniki wśród obywateli.

    To są pytania konkretne. Przede wszystkim o służby. Ilu funkcjonariuszy Straży Granicznej i Policji bierze udział w patrolach? Czy te patrole są mieszane? Czy jest współpraca z niemiecką stroną i z litewską stroną, jeśli mówimy o patrolowaniu granic? Na jakiej podstawie typowane są pojazdy do kontroli? W ilu punktach są prowadzone te kontrole? Jakie zakłócenia odnotowano ze strony grup samozwańczych obrońców granic? Media lokalne informowały np. o czeskim kamperze, który został nielegalnie przeszukany i zatrzymany w pobliżu granicy polsko-niemieckiej.

    Mam pytanie, jak to wygląda w kwestii turystyki i wakacji, bo przecież tereny nadgraniczne, mówię o granicy polsko-niemieckiej, ale także o granicy polsko-litewskiej, to są tereny z intensywnym ruchem turystycznym. Tam jest sporo rowerzystów, szlaków rowerowych, sporo biegaczy, bo to są też szlaki biegacze. Jak ci ludzie są traktowani? Czy odnotowali państwo, że ktoś ich zaczepia? Czy ktoś ich kontroluje? Widziałam zdjęcia np. zniszczonego obozowiska, które dzieci założyły w lesie, tzw. bazy, a została potraktowana jako rzekoma baza migrantów, którzy jak wiadomo do Polski przyjeżdżają po to, żeby mieszkać w lesie i odżywiać się jagodami. Przepraszam za sarkazm. Czy rząd przeprowadził także symulacje dotyczące wpływu kontroli na gospodarkę, na transport, na pracowników przekraczających granicę, tj. na 70 tys. ludzi, na handel przygraniczny, na usługi po polskiej stronie granicy? (Dzwonek) Jak długo potrwają te obostrzenia i jakie będą ich koszty? Dziękuję.

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek:

    Szanowny Panie Marszałku! Szanowni Państwo! Pani Poseł! Tak, w tej sprawie warto zwrócić uwagę na fakty, żeby poznać rzeczywisty obraz sprawy. Mamy do czynienia z olbrzymią propagandą przedstawicieli poprzedniego rządu, więc jeszcze przypomnę dane.

    Nielegalni imigranci, którzy pojawiają się na granicy zachodniej, przedostają się tam z granicy zachodniej, jak również pojawiają się tam osoby, które legalnie trafiły do Polski w ramach wiz, pozwoleń na pracę, pozwoleń na studiowanie. Kończy im się ważność dokumentów pobytowych bądź też mieli tylko dokumenty pobytowe na terenie naszego kraju, próbują przedostać się do Niemiec. To jest druga kategoria osób, co do których strona niemiecka podejmuje decyzję o odmowie.

    Spójrzmy na te dane. W 2023 r. ok. 33 tys. osób przedostało się do Niemiec w sposób nielegalny, z czego z tzw. śladem białoruskim - czyli nielegalni migranci, którzy przeszli z Białorusi przez Polskę do Niemiec - 12 tys. ludzi. Patrząc na to zjawisko plus na niekontrolowane wydawanie wiz przez rząd PiS-u, rząd niemiecki wprowadził we wrześniu najpierw wyrywkowe kontrole, a później, od 16 października 2023 r., już cały system kontroli i odmawiał wjazdu tym nielegalnym osobom. W 2024 r. już tylko 16 tys. osób nielegalnie przedostało się przez granicę polsko-niemiecką, w tym 5 tys. osób ze śladem białoruskim. To pokazuje skalę, w jakiej udało nam się powstrzymać nielegalną imigrację. Z tych 16 tys. osób odmowę wjazdu otrzymało blisko 10 tys., z czego większość, blisko połowa to są obywatele Ukrainy, którzy nie mają dokumentów wjazdowych do innych państw strefy Schengen.

    W bieżącym roku za pierwsze półrocze mieliśmy 4,5 tys. odmów wjazdu. Jeżeli chodzi o historię, o ten ślad białoruski, czyli osoby z Białorusi, ale zarówno przez granicę polską, jak i łotewską i litewską, to jest to ok. 850 osób. Odmowa wjazdu do Niemiec - 3200 osób. To pokazuje, w jak radykalny sposób ograniczyliśmy nielegalną imigrację, ale w wyniku tego jedna rzecz ujawniła nam się w sposób oczywisty. Mieliśmy co do tego podejrzenie i dlatego już w maju stworzyliśmy całą sieć kontroli przepływu nielegalnych migrantów z Litwy, którzy przechodzili, jak powiadam, przez granicę łotewską i litewską, i potwierdziło się, że w zasadzie równorzędne są już dwa potoki ludzi: tych, którzy przedostają się przez granicę białorusko-polską, i tych, którzy przedostają się przez granice państw bałtyckich, a później swobodnie, będąc w strefie Schengen, przedostają się na polską granicę zachodnią. Dlatego przywróciliśmy kontrole na granicy z Litwą i wprowadziliśmy też kontrole na granicy z Niemcami z uwagi na zmianę prawa i praktyki stosowane przez Niemców. W tej chwili będziemy przyjmować od strony niemieckiej tylko tych migrantów, którzy przeszli z Polski, którzy będą poddani procedurze readmisji, to znaczy z pełną dokumentacja dotyczącą tego, że przeszli do Niemiec ze strony polskiej.

    W ramach przywróconej kontroli czasowej stosujemy kontrolę selektywną. Staramy się nie zatrzymywać... Pamiętamy o tym, by dolegliwości płynące z tej przywróconej kontroli na granicy z Niemcami i na granicy z Litwą były jak najmniejsze dla mieszkańców tamtych terenów, a w szczególności osób podróżujących, przekraczających granice. Kontrole graniczne prowadzone są w kierunku wjazdowym do Polski wobec wytypowanych osób poprzez weryfikację ich tożsamości i obywatelstwa, w sposób jak najmniej uciążliwy dla obywateli RP i cudzoziemców korzystających ze swobody przemieszczania się. Wobec wyżej wymienionych grup osób poza weryfikacją dokumentów uprawniających do wjazdu do Rzeczypospolitej sprawdzane są również krajowe i europejskie bazy danych w celu potwierdzenia, że takie osoby nie stanowią zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.

    Proszę państwa, w tym bardzo dużym zadaniu, które sprawnie wykonywane jest od kilku dni i nie przyczyniło się do istotnego wydłużenia czasu przejazdu przez granicę, bierze udział blisko 900 funkcjonariuszy Straży Granicznej, specjalnie oddelegowanych do tego zadania. Korzystamy ze wsparcia wielu innych służb państwa, w szczególności Policji. Ponad 300 funkcjonariuszy Policji wspiera Straż Graniczną na podstawie decyzji ministra spraw wewnętrznych i administracji. Bardzo dziękujemy za wsparcie ministrowi obrony narodowej i żołnierzom Wojska Polskiego. 500 żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej i ponad 200 żołnierzy Żandarmerii Wojskowej wspiera Straż Graniczną w ramach decyzji podjętych przez prezesa Rady Ministrów w odniesieniu do ŻW i przez ministra obrony narodowej w stosunku do żołnierzy WOT-u. Wspiera nas Służba Ochrony Kolei, bo oprócz kontroli na przejściach drogowych przywrócona została kontrola na liniach kolejowych. (Dzwonek) Wspiera nas Inspekcja Transportu Drogowego i zarządcy dróg.

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Poseł Dorota Olko:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Dziękujemy za te wszystkie informacje. Mam kilka dodatkowych pytań. Przede wszystkim cieszą deklaracje, że państwo robi wszystko, żeby mieć pełną świadomość, kto przekracza polską granicę, i z drugiej strony żeby minimalizować niedogodności dla ludzi mieszkających przy granicy, szczególnie z Niemcami, bo wiadomo, że wprowadzenie kontroli wiąże się z niedogodnościami.

    Kilka kwestii. Mówił pan minister o tym, że te kontrole są przeprowadzane selektywnie właśnie ze względu na to ograniczanie niedogodności i utrzymanie płynności ruchu. Chciałabym zapytać o kryteria, jak to w praktyce wygląda, bo tutaj pojawia się ryzyko jakiegoś profilowania rasowego. Mam nadzieję, że nie mamy z tym do czynienia, ale warto się upewnić. Druga sprawa, jak państwo walczą z dezinformacją na temat tego, jak wygląda ta sytuacja na granicy? Bo tutaj słyszymy, że liczba zawracanych osób się zmniejsza, a w przestrzeni publicznej wywołana jest panika. (Dzwonek)

    I ostatnia sprawa - pozwolę sobie jeszcze dopytać - ona jest tak naprawdę bardziej do Ministerstwa Spraw Zagranicznych, ale uważam, że wszyscy powinniśmy dążyć do tego, żeby ostatecznie kontrole po obu stronach zostały zniesione, bo tutaj waży się przyszłość strefy Schengen. Wszystkim nam powinno zależeć na otwartych granicach i chciałabym zapytać, jakie są podejmowane działania, czy współpracują państwo z Ministerstwem Spraw Zagranicznych, czy wiedzą państwo, jakie działania w tym zakresie są podejmowane, żeby ostatecznie przywrócić stan wyjściowy. Dziękuję. (Oklaski)

25. punkt porządku dziennego:

Pytania w sprawach bieżących.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek:

    Panie Marszałku! Pani Poseł! Szanowni Państwo! Tak, pełna zgoda, strefa Schengen to wielkie osiągnięcie w zakresie swobodnego przemieszczania się obywateli części państw Unii Europejskiej i w sposób oczywisty to jest wielkie dobrodziejstwo dla Polaków. W związku z tym przywrócenie pełnej swobody podróżowania w ramach strefy Schengen, która pilnuje swoich granic zewnętrznych i zbudowała wiele mechanizmów kontroli bezpiecznego podróżowania w ramach państw Schengen, jest naszym nadrzędnym zadaniem. Te przywrócone kontrole na granicach z Niemcami i Litwą, na granicach wewnętrznych Unii Europejskiej, są czasowe. One są elementem całego systemu działań, który wdrożyliśmy na przestrzeni czasu od grudnia 2023 r., by doprowadzić do zamknięcia nielegalnego szlaku migracyjnego, który przechodzi przez Polskę i biegnie ze Wschodu na Zachód. Jak powiedziałem, 12 tys. osób przeszło tym szlakiem w 2023 r., a w tym w półroczu bieżącego roku - ok. 800, z czego połowa przeszła z Litwy, czyli przez granice łotewską i litewską. To pokazuje miarę sukcesu w zakresie powstrzymywania i wygaszania tego szlaku migracyjnego.

    Jeżeli chodzi o fałsze, kłamstwa i sianie zamętu i nienawiści wokół tej sprawy, to chcę, zbulwersowany wczorajszym wystąpieniem jednej z posłanek PiS-u, powiedzieć państwu, bo tego się często używa w dyskusji na temat nielegalnej migracji, jak wygląda kwestia udziału cudzoziemców w przestępstwach, tych najcięższych przestępstwach, zabójstwach. Podam liczbę przestępstw, liczbę sprawców, podejrzanych, w tym cudzoziemców. 2014 r. - 532 przestępstwa, 458 sprawców, 4 cudzoziemców, 2015 r. - 502 przestępstwa, 448 podejrzanych, 4 cudzoziemców, 2018 r. - 536 przestępstw, 465 podejrzanych, 10 cudzoziemców, 2020 r. - 645 przestępstw, 564 podejrzanych, 33 cudzoziemców, 2023 r. - 565 przestępstw, 494 podejrzanych, 40 cudzoziemców (Dzwonek), 2024 r. - 32 cudzoziemców. Tak wygląda statystyka. Dziesięciokrotne zwiększenie w 2023 r. w stosunku do 2015 r. Proszę państwa, patrzmy na dane. To jest mój apel, w szczególności do opinii publicznej. Powstrzymaliśmy, praktycznie wygasiliśmy ten nielegalny szlak migracyjny. Na granicy zachodniej są tylko ci migranci, którzy przejdą przez wschodnią granicę, i ci, którzy wcześniej zostali masowo sprowadzeni do Polski i legalnie teraz próbują przedostać się na Zachód. Działajmy razem, by powstrzymać nielegalną migrację, by ograniczyć migrację legalną tylko do tych rozmiarów, które są ważne dla polskiej gospodarki. Dziękuję za to pytanie. (Oklaski)